Kort antwoord
Het toezicht op het digitaal productpaspoort verandert dit jaar vooral op papier, nog niet in de praktijk bij uw bedrijf. De Ecodesign for Sustainable Products Regulation (ESPR) is als kaderverordening al van kracht, maar de specifieke regels voor ijzer en staal — de zogeheten gedelegeerde handeling — zijn nog niet gepubliceerd. Zolang die er niet is, is er voor staal ook nog geen concrete verplichting om te handhaven. Wat dit jaar wel gebeurt, is dat de Europese Commissie en de lidstaten de onderliggende structuur bouwen: wie waar bevoegd is, hoe meldingen lopen, en welke instantie in Nederland de rol van marktbewaking gaat invullen.
Voor een directeur, HR-manager of kantoormanager betekent dit vooral dat er nog geen concrete handhavingsdatum is om in de agenda te zetten. Wel is het nuttig om te weten welke stappen er al gezet zijn, zodat u niet wordt overvallen zodra de handeling voor ijzer en staal wél verschijnt.
Wat al vastligt in de verordening
De ESPR zelf regelt het algemene kader: hoe een productpaspoort eruit moet zien, wie als marktdeelnemer wordt aangemerkt, en dat lidstaten een bevoegde autoriteit moeten aanwijzen voor markttoezicht. Dat laatste is geen nieuw principe — Nederland kent al langer toezichthouders voor productveiligheid, bijvoorbeeld rond CE-markering. De verwachting binnen het beleidsproces is dat voor het digitaal productpaspoort wordt aangesloten bij bestaande structuren voor markttoezicht, maar een definitieve aanwijzing specifiek voor ijzer en staal is nog niet gepubliceerd. Wie dat precies wordt, en met welke bevoegdheden, staat pas vast zodra de officiële aanwijzing er is.
Het werkplan van de Commissie voorziet in een eerste gedelegeerde handeling in 2026, met verplichtingen die daar ongeveer achttien maanden later op volgen. Dat is een planning, geen gegarandeerde datum. Zolang de handeling voor ijzer en staal niet gepubliceerd is, kan niemand met zekerheid zeggen wanneer handhaving voor uw sector concreet wordt.
Wat er dit jaar wél beweegt
Achter de schermen gebeurt meer dan de datum op de agenda doet vermoeden. Op EU-niveau wordt gewerkt aan het register waarin productpaspoorten moeten worden opgenomen, en aan technische standaarden voor hoe gegevens worden uitgewisseld tussen partijen in de keten. Nationale toezichthouders volgen dat traject, onder meer om te bepalen welke expertise en capaciteit nodig is zodra de verplichting ingaat. Voor uw bedrijf verandert er dit jaar dus niets aan wat u moet aanleveren, maar de kans is reëel dat de eisen aan dataformaten en koppelingen zich verder uitkristalliseren. Dat is relevant voor het gesprek met uw softwareleverancier, ook al ligt de handhavingsdatum nog niet vast.
Daarnaast werken sommige brancheorganisaties en grotere afnemers in de staalketen nu al vooruit, vooruitlopend op de verwachte verplichting. Dat kan ertoe leiden dat een opdrachtgever of ketenpartner eerder om gegevens vraagt dan de wet strikt voorschrijft. Dat is geen juridische verplichting vanuit de verordening zelf, maar wel iets om rekening mee te houden in lopende contracten.
Hoe u dit volgt zonder het dagelijks te hoeven bijhouden
Voor de meeste MKB-bedrijven is het niet praktisch om het Europese wetgevingsproces zelf te volgen. Handiger is het om op een vast moment te checken of er iets gewijzigd is, bijvoorbeeld via een overzicht per onderwerp dat wordt bijgehouden. Daar staat per thema wat er op dit moment vaststaat en wat nog in ontwikkeling is, met de vindplaats in de officiële tekst erbij.
Wilt u weten wat dit specifiek voor uw positie in de keten betekent, bijvoorbeeld als fabrikant, importeur of verwerker van staal? Dan geeft de quick-scan met een paar korte vragen een eerste indicatie. Voor vragen die vaker terugkomen, zoals wie waarvoor verantwoordelijk is, is er een overzicht van veelgestelde vragen.
Wat dit niet betekent
Het ontbreken van een vaste handhavingsdatum betekent niet dat er niets te doen is. Het betekent vooral dat de volgorde anders ligt dan bij wetgeving die al volledig uitgewerkt is: eerst komt de gedelegeerde handeling, dan de aanwijzing van toezicht, en pas daarna concrete controle. Voor de juiste inschatting van uw eigen situatie, en voor vragen over hoe een toezichthouder in uw sector precies te werk gaat, is een jurist of de bevoegde toezichthouder de aangewezen partij. Meer over hoe wij informatie verzamelen en actueel houden leest u op de pagina over onze werkwijze.
Wilt u dit onderwerp voor uw eigen bedrijf scherp krijgen zonder er een halve dag induiken? Doe de gratis quick-scan of lees de andere onderwerpen in de kennisbank — beide geven u in een paar minuten een eerlijk beeld van waar u staat.