Wat verandert er dit jaar al in de praktijk van uw bedrijf?
Voor ijzer en staal is het digitaal productpaspoort dit jaar nog niet verplicht. Er is nog geen gedelegeerde handeling gepubliceerd die vastlegt wanneer en voor welke productgroepen binnen ijzer en staal de verplichting precies gaat gelden. Toch verandert er in de praktijk van veel bedrijven dit jaar al iets, en dat zit niet in de wettekst maar in de manier waarop leveranciers, softwarepartijen en brancheorganisaties zich voorbereiden.
Het werkprogramma van de Europese Commissie voor de ESPR (de Ecodesign-verordening waaronder het productpaspoort valt) noemt 2026 als het jaar waarin de eerste gedelegeerde handeling wordt verwacht. Verplichtingen volgen doorgaans ongeveer achttien maanden na publicatie van zo'n handeling. Dat is een verwachting, geen vaststaande datum. Wat dit jaar wél merkbaar verandert, is dat de voorbereidingsfase overgaat in een concretere fase: er komen conceptteksten, consultaties en eerste keuzes over welke gegevens straks in het paspoort moeten staan.
Nog geen verplichting, wel een naderende tijdlijn
De reden dat dit onderwerp dit jaar relevanter voelt dan vorig jaar, is niet dat er iets is ingegaan. Het is dat de tijdlijn dichterbij komt. Zodra de eerste gedelegeerde handeling verschijnt, ligt vast voor welke productgroepen binnen ijzer en staal de klok gaat lopen, en hoeveel tijd bedrijven krijgen om klaar te zijn. Tot die publicatie blijft alles wat hierover wordt gezegd een verwachting op basis van het gepubliceerde werkprogramma.
Dat betekent niet dat u niets kunt doen. Het betekent vooral dat de volgorde omgedraaid is ten opzichte van veel andere regelgeving: normaal wacht u tot een wet ingaat en past u dan uw processen aan. Hier is de verwachte verplichting al langer bekend, maar de precieze inhoud nog niet. Wie dat weet, kan de wachttijd gebruiken.
Wat er dit jaar wél al verandert in de praktijk
Drie dingen verschuiven dit jaar merkbaar, ook zonder dat er iets verplicht is geworden. Ten eerste vragen steeds meer afnemers in de staalketen, vooral grotere constructiebedrijven en OEM's, aan hun leveranciers of zij al bezig zijn met het productpaspoort. Dat gebeurt nog niet als contractuele eis, maar wel als vraag in de inkooprelatie. Ten tweede beginnen softwareleveranciers en brancheorganisaties concrete gegevenssets te publiceren waarvan zij verwachten dat die straks nodig zijn: herkomst van het materiaal, samenstelling, CO2-gerelateerde gegevens en certificaten. Ten derde ontstaat er meer duidelijkheid over wie in een productketen als aanbieder wordt gezien en wie als distributeur, wat gevolgen heeft voor wie welke gegevens moet aanleveren.
Geen van deze drie ontwikkelingen is een verplichting. Ze zijn wel een signaal dat de sector zich aan het voorsorteren is op een tijdlijn die, als de verwachting klopt, in 2026 een eerste vaste vorm krijgt.
Wie dit raakt en wie nog kan afwachten
Of dit voor uw bedrijf op korte termijn iets betekent, hangt sterk af van uw plaats in de keten. Een fabrikant of importeur van halffabricaten van staal loopt voorop, omdat op die partijen de rol van aanbieder het meest voor de hand ligt. Een verwerkend bedrijf dat staal inkoopt en bewerkt, merkt de verandering vooral via de vragen die opdrachtgevers en leveranciers gaan stellen. Een bedrijf dat uitsluitend voorraad afneemt en niets verandert aan het product, kan de ontwikkelingen dit jaar nog rustig volgen zonder actie.
Het verschil tussen deze posities is precies waarom een algemene uitspraak over "wat er dit jaar verandert" weinig waarde heeft zonder naar uw eigen situatie te kijken. in een paar vragen zien welke rol bij uw bedrijf past geeft daar een eerste richting aan, zonder dat u meteen een dossier hoeft te openen.
Wat u nu al kunt voorbereiden
Zonder dat er een verplichting is, kunt u dit jaar wel drie dingen op orde brengen. Zorg dat u weet welke gegevens over herkomst, samenstelling en bewerking van uw staal u nu al vastlegt en waar die gegevens staan. Vraag uw softwareleverancier of huidige ERP-partij of zij de ontwikkelingen rond het productpaspoort volgen, en wat dat voor uw systeem zou betekenen. En volg de publicatie van de eerste gedelegeerde handeling, want die bepaalt de daadwerkelijke datum en scope, niet de verwachtingen die nu rondgaan.
Hoe deze drie stappen in de praktijk samenkomen, staat uitgebreider beschreven in de kennisbank per onderwerp uitgezocht, waar per situatie wordt aangegeven wat wel en nog niet vaststaat.
Waar u dit soort wijzigingen kunt volgen
Omdat de tijdlijn dit jaar nog kan verschuiven, is het nuttiger om de bron te volgen dan een enkel artikel. Wij houden het werkprogramma en de publicatie van gedelegeerde handelingen bij en werken de informatie op ferropas.eu bij zodra er iets vaststaat. Hoe die informatie tot stand komt en waar ze op is gebaseerd, leest u op de pagina die uitlegt waar onze informatie vandaan komt. Veelgestelde vragen over de scope en de rollen in de keten zijn gebundeld op de pagina met veelgestelde vragen.
Heeft u een halfuur en wilt u weten of dit onderwerp dit jaar al iets van u vraagt? De gratis quick-scan geeft een eerste indicatie, en de kennisbank helpt u verder op de onderdelen die voor uw bedrijf spelen.