Wat is mijn rol in de keten van ijzer en staal onder het digitaal productpaspoort?
De verordening werkt met een indeling in rollen die zij aan de toeleveringsketen toekent: fabrikant, importeur, gemachtigde en distributeur. Elke rol krijgt een andere taak rond het digitaal productpaspoort toebedeeld — wie de gegevens laat samenstellen, wie ze controleert bij het binnenbrengen van staal uit een land buiten de EU, en wie er vooral voor moet zorgen dat een al bestaand paspoort meegaat bij doorverkoop. Welke rol op uw bedrijf van toepassing is, hangt af van wat u met het ijzer of staal doet voordat het bij de volgende schakel in de keten terechtkomt.
Voor veel bedrijven in de staalhandel en metaalverwerking is dat geen vanzelfsprekende vraag. Eén en hetzelfde bedrijf kan in de ene transactie optreden als distributeur — het koopt en verkoopt staal door zonder het wezenlijk te veranderen — en in een andere transactie als fabrikant, bijvoorbeeld wanneer het staal zo ingrijpend bewerkt dat er in de ogen van de verordening een nieuw product ontstaat. Deze indeling is dus geen vaste stempel per bedrijf, maar iets dat per product of per keten opnieuw bekeken wordt.
De rollen die de verordening onderscheidt
De fabrikant is degene die het product produceert, of onder eigen naam laat produceren, en het als eerste op de markt brengt. De importeur is de partij die staal van buiten de EU voor het eerst op de Europese markt brengt; die positie brengt van nature meer controletaken met zich mee, omdat er buiten de EU geen toezichthouder is die het paspoort al heeft gecontroleerd. De gemachtigde is een partij binnen de EU die namens een fabrikant van buiten de EU optreedt, met een schriftelijke opdracht daarvoor. De distributeur ten slotte is elke schakel die staal koopt en doorverkoopt zonder fabrikant, importeur of gemachtigde te zijn — denk aan een groothandel of een handelaar die voorraad aanhoudt.
Waarom de rol bepaalt wat er van u wordt verwacht
De fabrikant en de importeur dragen doorgaans de zwaarste taak: zij zorgen dat het paspoort er komt, met de juiste gegevens over herkomst, samenstelling en eigenschappen van het staal. De distributeur heeft een lichtere, maar niet vrijblijvende taak: nagaan of het paspoort aanwezig is voordat het product wordt doorverkocht, en het niet laten verdwijnen in de eigen administratie. Precies om die reden loont het om per productlijn te bekijken welke rol u vervult, in plaats van uit te gaan van één etiket voor het hele bedrijf. In de kennisbank met de uitwerking per rol staat dit per situatie verder uitgesplitst.
Wanneer een bewerking uw rol verandert
Het punt waar dit in de praktijk het meest wringt, is bewerking. Zagen op maat, boren, lassen, verzinken of coaten kan onder omstandigheden betekenen dat een handelaar niet langer als distributeur geldt, maar als fabrikant van een nieuw product — met de bijbehorende taak om zelf een paspoort te laten samenstellen in plaats van het paspoort van de leverancier door te geven. Waar precies die grens ligt, staat in de verordening zelf en wordt nader ingevuld in de gedelegeerde handelingen per productgroep; dat is geen inschatting die dit artikel voor u kan maken. Bedrijven die twijfelen over hun eigen bewerkingsstappen doen er goed aan dit met een jurist of de bevoegde toezichthouder te bespreken, en ondertussen alvast in een paar vragen te zien waar hun situatie ongeveer staat.
Eén bedrijf, meerdere rollen
Het komt regelmatig voor dat een bedrijf tegelijk meerdere rollen vervult: distributeur voor het ene assortiment, importeur voor het andere, en soms fabrikant voor een derde lijn met eigen bewerking. De verordening dwingt niet tot één keuze; zij kijkt per product en per transactie. Dat betekent in de praktijk dat de administratie rond het paspoort — wie levert de gegevens aan, wie bewaart ze, wie geeft ze door — per productlijn kan verschillen. Veelgestelde vragen hierover, met de nuances die er per situatie bij horen, zijn verzameld op de pagina met veelgestelde vragen.
Hoe u dit voor uw eigen bedrijf vaststelt
Een bruikbaar startpunt is niet de vraag "wat ben ik", maar "wat doe ik met dit specifieke staal, en van wie krijg ik het". Komt het staal van een fabrikant binnen de EU en verandert u er niets aan, dan wijst dat richting distributeur. Haalt u het zelf uit een land buiten de EU, dan wijst dat richting importeur. Bewerkt u het zodanig dat er een nieuw product ontstaat, dan is fabrikant een reëel scenario. Waar die gegevens vandaan komen en hoe ze bij het paspoort terechtkomen, leest u op de pagina over hoe de informatie tot stand komt. Voor de meeste bedrijven is dit geen eenmalige exercitie maar iets om terug te laten komen zodra het assortiment of de leveranciers wijzigen.
Wilt u voor uw eigen bedrijf een eerste richting zien? De gratis quick-scan geeft in een paar vragen een indicatie van uw rol en wat daarbij hoort, zonder dat u daarvoor een account nodig heeft.