Twee klokken die tegelijk lopen
Er loopt geen countdown naar één vaste datum. Er lopen twee klokken tegelijk: de klok van Brussel, die bepaalt wanneer de verplichting wettelijk ingaat, en de klok van uw eigen bedrijf, die bepaalt hoeveel tijd u nodig heeft om daar klaar voor te zijn. De vraag "hoe lang duurt het" heeft dus twee antwoorden, en het tweede is meestal het antwoord dat er in de praktijk toe doet.
Voor de eerste klok geldt: de verordening zelf werkt met gedelegeerde handelingen per productgroep. Voor ijzer en staal staat in het werkplan van de ESPR dat de eerste gedelegeerde handeling wordt verwacht in 2026, en dat de verplichtingen daarna nog eens achttien maanden later ingaan. Dat komt neer op een verwachte periode rond 2028, maar die datum staat nog niet vast. Zodra de handeling is gepubliceerd, is de termijn wel officieel en niet meer een verwachting.
Wat er precies vastligt, en wat nog niet
De achttien maanden na publicatie van de gedelegeerde handeling zijn een termijn die in het beleidsproces van de ESPR is voorzien voor deze fase; het is geen termijn die per bedrijf verschilt. Wat wel per productgroep kan verschillen, is de inhoud van de handeling zelf: welke gegevens verplicht worden, en voor welke categorieën staal en ijzer. Daarover doet dit artikel bewust geen voorspelling. Voor de actuele stand van zaken kijkt u naar de gepubliceerde tekst op EUR-Lex of naar de aankondigingen van de Europese Commissie; wij houden dat bij en verwerken het in de kennisbank met de uitleg per onderwerp.
De tweede klok, die van uw eigen bedrijf, is minder scherp te formuleren omdat hij afhangt van uw positie in de keten en van hoe uw gegevens nu al zijn vastgelegd. Een fabrikant die materiaalcertificaten al digitaal en gestructureerd bijhoudt, heeft een kortere weg te gaan dan een bedrijf waar diezelfde gegevens nog in losse PDF's en e-mails staan.
Waar de doorlooptijd in de praktijk vastloopt
Bedrijven die zich voorbereiden, lopen meestal niet vast op de wet zelf, maar op drie praktische punten. Het eerste is het verzamelen van gegevens bij leveranciers die zelf nog niet zover zijn; een paspoort is pas compleet als de herkomst en samenstelling van het materiaal kloppen, en dat vraagt medewerking verderop in de keten. Het tweede is de afstemming met de softwareleverancier of het ERP-systeem: wie levert straks de gegevens aan, in welk formaat, en wie beheert de koppeling. Het derde is de tijd die nodig is om contracten met leveranciers en afnemers aan te passen, zodat vastligt wie welke gegevens aanlevert en actueel houdt.
Geen van deze drie punten is iets wat u in een paar dagen regelt, ook al is de wettelijke verplichting nog niet ingegaan. Wie wacht tot de gedelegeerde handeling is gepubliceerd, begint dan pas aan het intern uitzoeken wat er nodig is, terwijl die tijd beter besteed kan worden aan het daadwerkelijk klaarmaken van gegevens en systemen.
Wat u nu al kunt doen, zonder dat de datum vaststaat
Omdat de exacte ingangsdatum nog niet vaststaat, is het lastig om een projectplanning met harde deadlines te maken. Wel is het mogelijk om nu al in kaart te brengen waar u in de keten staat, welke gegevens u al heeft en welke nog ontbreken. Met een paar vragen ziet u waar u ongeveer staat, zonder dat u daarvoor eerst op de definitieve regelgeving hoeft te wachten. Wie zich afvraagt hoe wij aan onze informatie komen en waarom die richting geeft zonder een belofte te zijn, leest dat op de pagina die uitlegt waar onze informatie vandaan komt.
De uiteindelijke inschatting van wat dit voor uw specifieke bedrijf betekent, en wanneer u concreet actie moet ondernemen, is iets waarover een jurist of de bevoegde toezichthouder u het beste kan adviseren. Wij beschrijven de termijnen zoals ze in de verordening en het werkplan staan, maar doen geen uitspraak over uw individuele situatie.
Kort antwoord voor wie weinig tijd heeft
De wettelijke termijn is nog niet definitief: verwacht wordt een gedelegeerde handeling in 2026, gevolgd door achttien maanden voordat de verplichting ingaat, wat neerkomt op een verwachte periode rond 2028. De doorlooptijd die u zelf in de hand heeft, namelijk het verzamelen van gegevens, het afstemmen met leveranciers en het aanpassen van contracten, is meestal de langere en de belangrijkere van de twee.
Heeft u een halfuur en wilt u weten waar u nu al staat? Doe de gratis quick-scan of blader door de meestgestelde vragen over het digitaal productpaspoort om te zien welk onderdeel voor uw bedrijf het eerst aandacht verdient.