Wie is de 'aanbieder' als het gaat om het digitaal productpaspoort voor ijzer en staal? De verordening legt die rol bij de partij die een product voor het eerst binnen de Europese Unie op de markt brengt, of die het onder eigen naam verkoopt. In de praktijk is dat meestal de fabrikant, en bij invoer van buiten de EU de importeur. Wie staal alleen doorverkoopt, opslaat of verwerkt tot een ander product, is doorgaans geen aanbieder in deze zin — al hangt dat af van de precieze rol die een bedrijf in de keten speelt.
Dit onderscheid is niet alleen een kwestie van terminologie. De verplichting om het paspoort samen te stellen en actueel te houden ligt bij de aanbieder, niet automatisch bij de partij die u het staal levert. Een staalhandel die materiaal inkoopt bij een Europese producent en doorverkoopt, is meestal geen aanbieder; een bedrijf dat zelf materiaal van buiten de EU invoert, kan dat wel zijn. Voor wie inkoopt is het dus zinvol om te weten waar in de keten een leverancier precies staat.
Wat de verordening onder 'aanbieder' verstaat
De Ecodesign-verordening voor duurzame producten (ESPR) werkt met een aantal vaste rollen in de keten: de fabrikant, de importeur, de gemachtigde vertegenwoordiger en de distributeur. Aan de fabrikant en de importeur worden de zwaarste verplichtingen gekoppeld, waaronder het laten samenstellen van het productpaspoort. De distributeur — vaak de partij die materiaal doorverkoopt zonder het zelf te vervaardigen of in te voeren — heeft een lichtere rol, gericht op controleren of het paspoort aanwezig is, niet op het maken ervan.
Of een bedrijf fabrikant, importeur of distributeur is, hangt af van wat het feitelijk doet met het product, niet van de naam die het bedrijf aan zichzelf geeft. Een handelaar die materiaal onder eigen merk of eigen artikelnummer op de markt brengt, kan daarmee dichter bij de rol van fabrikant komen te staan dan hij verwacht. Dat is precies het detail waarover in de praktijk de meeste vragen ontstaan.
Fabrikant, importeur en de rol van de handelaar
Voor ijzer en staal loopt de keten vaak via meerdere schakels: producent, importeur, staalhandel, verwerker, en uiteindelijk de installateur of aannemer die het materiaal verbouwt of monteert. Niet elke schakel krijgt dezelfde verplichting. De verordening is opgezet zodat het paspoort één keer wordt samengesteld, door de partij die het meest zicht heeft op herkomst en samenstelling van het materiaal, en vervolgens meereist door de rest van de keten.
Dat betekent dat een installatiebedrijf of constructiebedrijf dat staal inkoopt bij een Nederlandse handelaar, in de meeste gevallen geen eigen paspoort hoeft samen te stellen — het paspoort hoort dan al bij het geleverde materiaal te zitten. Wie zelf materiaal importeert, bijvoorbeeld rechtstreeks van een producent buiten de EU, kan wel in de rol van importeur terechtkomen en daarmee dichter bij de verplichting staan. de begrippen fabrikant, importeur en distributeur op een rij geeft per rol aan welke verplichtingen daarbij horen.
Waarom dit voor u als inkoper van staal telt
Voor bedrijven die staal verwerken of doorverkopen is de eerste praktische vraag niet 'moet ik zelf een paspoort maken', maar 'welke rol heb ik in deze specifieke keten'. Dat kan per product en per leverancier verschillen: hetzelfde bedrijf kan voor het ene halffabricaat distributeur zijn en voor het andere importeur, afhankelijk van waar het materiaal vandaan komt en onder welke naam het wordt doorverkocht.
Omdat die vraag per situatie anders uitpakt, is het geen kwestie die met een algemene vuistregel te beantwoorden is. Met een paar vragen uw eigen situatie in kaart brengen geeft een eerste indicatie van waar een bedrijf in de keten staat, zonder dat daar een oordeel over de eigen juridische positie aan verbonden is.
Wat als u zelf verwerkt en doorverkoopt
Een apart geval is het bedrijf dat staal inkoopt, bewerkt — bijvoorbeeld zagen, lassen of coaten — en als nieuw product doorverkoopt. Of zo'n bewerking maakt dat een bedrijf als fabrikant van een nieuw product wordt gezien, is een vraag die de verordening zelf beantwoordt aan de hand van de aard van de bewerking, niet aan de hand van hoe een bedrijf zichzelf noemt. Dit is precies het soort vraag waarbij een jurist of de bevoegde toezichthouder uitsluitsel kan geven voor de eigen situatie; een algemeen artikel kan dat niet vervangen.
Wat nog niet vaststaat
De verplichting om een paspoort te leveren gaat pas gelden nadat de Europese Commissie een gedelegeerde handeling voor ijzer en staal heeft gepubliceerd. Die wordt volgens het werkplan van de ESPR rond 2026 verwacht, met een overgangstermijn van ongeveer achttien maanden daarna. Tot die publicatie staat de precieze ingangsdatum niet vast, en kunnen details over de rol van 'aanbieder' voor deze productgroep nog nader worden ingevuld. Zodra de tekst gepubliceerd is, wordt dat hier verwerkt.
Voor de actuele stand en de vindplaats in de officiële tekst is een overzicht van de meestgestelde vragen over het paspoort een goed startpunt. Wie wil zien hoe ferropas.eu de gegevens van een aanbieder verwerkt tot een paspoort, vindt dat op een uitleg van waar de informatie vandaan komt.
Bent u benieuwd welke rol uw bedrijf in de keten voor ijzer en staal speelt? De gratis quick-scan geeft in een paar minuten een eerste indicatie, en de kennisbank zet de begrippen per situatie op een rij.