Welke producten van de staalsector vallen onder de ESPR?

Halffabricaten van ijzer en staal vallen in beginsel onder de ESPR

Platen, profielen, buizen, staven, draad en andere halffabricaten van ijzer en staal vallen in beginsel onder de ESPR, omdat de verordening geldt voor fysieke producten die in de handel worden gebracht of in gebruik worden genomen — en dat begrip omvat uitdrukkelijk ook onderdelen en tussenproducten (artikel 1 en artikel 2 van de ESPR, Verordening (EU) 2024/1781). Dat betekent niet dat er voor staal al concrete verplichtingen gelden. De ESPR is een kaderverordening: zij bepaalt wélke soorten producten binnen bereik komen, maar de daadwerkelijke eisen — zoals een digitaal productpaspoort, minimale recyclinggehaltes of duurzaamheidseisen — worden per productgroep apart vastgesteld. Voor ijzer en staal is die stap nog niet gezet. Het antwoord op "valt het eronder" is dus in twee lagen te lezen: onder het toepassingsgebied, ja; onder een concrete verplichting, nog niet.

Wat wel en niet als product telt

De ESPR is gericht op wie fysieke goederen in de Europese markt zet: fabrikanten, importeurs en, in het verlengde daarvan, partijen die deze producten verder verwerken of doorverkopen. Onder "product" valt elk fysiek voorwerp dat in de handel wordt gebracht of in gebruik wordt genomen, met inbegrip van onderdelen en tussenproducten (artikel 2). Een stalen plaat die nog moet worden bewerkt tot een constructieonderdeel telt dus mee als product in de zin van de verordening, ook al is het geen eindproduct voor een consument.

Een aantal categorieën valt uitdrukkelijk buiten het toepassingsgebied: voedingsmiddelen, diervoeder, geneesmiddelen, levende planten en dieren, producten van menselijke oorsprong, en producten van planten of dieren die rechtstreeks met hun toekomstige voortplanting te maken hebben (artikel 1). Geen van deze uitzonderingen raakt de staalsector. Voor ijzer en staal als materiaalcategorie is er dus geen generieke vrijstelling — de vraag of iets eronder valt, is voor deze sector eerder een kwestie van "wanneer" dan van "of".

Nog geen vaste datum voor ijzer en staal

Wanneer de concrete verplichtingen voor ijzer en staal ingaan, staat nog niet vast. De ESPR zelf is al van kracht als kader, maar de inhoudelijke eisen per productgroep komen er via aparte, later vast te stellen regelingen. Voor ijzer en staal is een dergelijke regeling nog niet gepubliceerd. Tot dat moment gelden er voor deze productgroep geen verplichtingen op basis van de ESPR — het toepassingsgebied is wel duidelijk, de invulling nog niet.

Zodra er voor ijzer en staal een concrete regeling wordt gepubliceerd, bepaalt die regeling zelf vanaf wanneer de verplichtingen gaan gelden en met welke gegevens een productpaspoort moet worden gevuld. Dit platform houdt die publicatie in de gaten en werkt de datum bij zodra die bekend is.

Wat dit betekent voor wie in de staalsector werkt

De eerste stap is nagaan of een product fysiek in de handel wordt gebracht of in gebruik wordt genomen — voor halffabricaten van ijzer en staal is dat vrijwel altijd het geval, en daarmee valt het product binnen het toepassingsgebied van artikel 1. De tweede stap is nagaan of er een van de uitzonderingen uit artikel 1 van toepassing is; voor staal en ijzer is dat in de praktijk niet aan de orde. De derde stap is checken of er al een specifieke regeling voor ijzer en staal is gepubliceerd die de eisen invult — op dit moment is dat nog niet zo. Zolang dat zo blijft, is er geen concrete actie vanuit de ESPR vereist, maar het is wel zinvol om alvast te inventariseren welke gegevens over herkomst, samenstelling en verwerking van een product al beschikbaar zijn, omdat een toekomstig productpaspoort op die gegevens zal steunen. Zodra de specifieke regeling er is, bepaalt die regeling de vervolgstappen: welke gegevens nodig zijn, in welke vorm, en vanaf welk moment.

De basis: artikel 1 en artikel 2 van de ESPR

Dat halffabricaten van ijzer en staal onder het toepassingsgebied van de ESPR vallen, volgt uit de combinatie van artikel 1, dat het onderwerp en toepassingsgebied van de verordening vastlegt inclusief de opsomming van uitgezonderde categorieën, en artikel 2, dat het begrip "product" definieert als elk fysiek voorwerp dat in de handel wordt gebracht of in gebruik wordt genomen, met inbegrip van onderdelen en tussenproducten. Beide artikelen zijn te raadplegen via de officiële tekst van Verordening (EU) 2024/1781 in het EUR-Lex register.

Wie nu al wil voorsorteren, kan het beste beginnen met het op orde brengen van de eigen productgegevens — herkomst, samenstelling, verwerking — zodat die later eenvoudig in een productpaspoort zijn onder te brengen, en deze pagina in de gaten houden voor het moment waarop voor ijzer en staal een concrete regeling wordt gepubliceerd.

Waar dit op gebaseerd is

De verordening zelf staat op EUR-Lex. Wij verwijzen per bewering; u hoeft ons niet te geloven.

Wat u concreet moet doen

Wat er van u wordt verwacht

De ESPR (Verordening (EU) 2024/1781) is een kaderverordening. Dat betekent dat artikel 1 het toepassingsgebied in brede zin vastlegt — bijna alle fysieke producten die op de EU-markt komen kunnen er in principe onder vallen — maar dat de verordening zelf nog niet aanwijst welke productgroepen daadwerkelijk aan een productpaspoort moeten. Voor de staalsector is dat op dit moment de kern van de zaak: de wet die het mogelijk maakt bestaat al, maar welke soorten staalproducten precies verplicht worden, staat er nog niet in.

Nagaan of een product "in aanmerking komt" onder artikel 1

Artikel 1 van de ESPR omschrijft het onderwerp en de reikwijdte van de verordening: fysieke goederen die in de handel worden gebracht of in gebruik worden gesteld. Voor een staalhandel of metaalverwerker met 10 tot 100 medewerkers betekent dit vooral dat de eigen productcatalogus in kaart gebracht kan worden: welke halffabricaten worden verhandeld, in welke vorm (plaat, buis, profiel, staaf), en aan wie worden ze geleverd. Dat overzicht is geen wettelijke verplichting op zich, maar wel de praktische eerste stap om later snel te kunnen zien welke productgroepen raken aan wat er in de gedelegeerde handelingen komt te staan.

De definities uit artikel 2 herkennen in de eigen bedrijfsvoering

Artikel 2 van de ESPR geeft definities van begrippen als "product", "marktdeelnemer" en "in de handel brengen". Deze definities bepalen straks mee of een bedrijf als fabrikant, importeur of distributeur wordt aangemerkt — en die rol bepaalt weer wie verantwoordelijk is voor het aanleveren van paspoortgegevens. Een handelsbedrijf dat staal alleen doorverkoopt zonder bewerking heeft doorgaans een andere positie dan een verwerker die halffabricaten bewerkt tot een nieuw product. Het is zinvol om deze rolverdeling nu al te herkennen, zodat er geen verwarring ontstaat op het moment dat verplichtingen concreet worden.

Wachten op de gedelegeerde handeling voor de eigen productgroep

Omdat de ESPR zelf geen productgroepen aanwijst, gebeurt dat via een gedelegeerde handeling. Voor staal en ijzeren halffabricaten is nog niet vastgesteld wanneer en in welke vorm dat gebeurt. Wat een bedrijf hier kan doen, is niet inhoudelijk vooruitlopen op eisen die er nog niet zijn, maar wel volgen wanneer de eigen productcategorie wordt opgenomen. Zie hierover ook de vraag wanneer wordt het productpaspoort verplicht voor staal.

Onderscheid maken tussen halffabricaat en eindproduct

Een terugkerend punt is dat de status van een product kan veranderen naarmate het verder bewerkt wordt. Staal dat als plaat de fabriek verlaat is iets anders dan het onderdeel dat er later van gemaakt wordt bij een constructiebedrijf. Wie dit onderscheid niet scherp heeft, loopt het risico verplichtingen bij de verkeerde partij in de keten neer te leggen. Dit onderwerp wordt verder uitgewerkt in de vraag geldt het productpaspoort voor halffabricaten van staal.

Waar het misgaat in de praktijk

Een bedrijf gaat ervan uit dat "de ESPR nog niet van toepassing is" en stopt daarmee alle voorbereiding, terwijl de kaderverordening al wel bepaalt wie als marktdeelnemer wordt gezien zodra er een gedelegeerde handeling komt.
Een staalhandel neemt aan dat alleen fabrikanten iets moeten doen, en ziet over het hoofd dat ook importeurs en distributeurs een rol krijgen zodra hun productgroep wordt aangewezen.
Een metaalverwerker behandelt een bewerkt halffabricaat als "gewoon materiaal" zonder te onderzoeken of de bewerking het product in een andere categorie plaatst.
Een bedrijf verwart de algemene ESPR-verplichtingen met de specifieke eisen die per productgroep worden vastgesteld, en denkt dat er al concrete data-eisen gelden terwijl die pas met de gedelegeerde handeling ontstaan.
Een onderneming met een klein team laat de kwestie liggen omdat "dit toch alleen voor grote fabrikanten geldt", zonder te controleren of de eigen omvang daadwerkelijk uitmaakt voor de toepasselijkheid.

Wat u kunt vastleggen

Een overzicht van de producten die het bedrijf verhandelt of verwerkt, met per product de vorm (plaat, buis, profiel, staaf) en de bewerkingsgraad.
Een notitie over de eigen rol in de keten (fabrikant, importeur, distributeur of verwerker) aan de hand van de definities in artikel 2 van de ESPR.
Een vaste afspraak om periodiek te controleren of er een gedelegeerde handeling is gepubliceerd die de eigen productgroep raakt.
Contactgegevens en afspraken met leveranciers over wie welke gegevens over herkomst en samenstelling van het staal beheert, vooruitlopend op de vraag welke gegevens komen er in het productpaspoort van staal.
Een korte interne toelichting voor medewerkers over het verschil tussen de ESPR als kaderverordening en de productspecifieke eisen die daaruit nog moeten volgen, eventueel gebaseerd op de vraag wat verandert de ESPR voor de staalsector.

Dit is geen juridisch advies. Deze pagina geeft algemene informatie over de regelgeving waar dit platform over gaat. Wij kennen uw situatie niet. Bij twijfel over uw eigen geval raadpleegt u een jurist of de bevoegde toezichthouder.

Geschreven met AI op basis van de bronnen hierboven, gecontroleerd door een mens op 2026-08-22. Klopt er iets niet? Laat het weten — correcties krijgen voorrang.