Wat is een gedelegeerde handeling en waarom bepaalt die wat ik moet doen?

Wat u concreet moet doen

Wat er van u wordt verwacht

De ESPR zelf, artikel 4, geeft de Europese Commissie de bevoegdheid om per productgroep gedelegeerde handelingen vast te stellen. Dat betekent dat de verordening zelf een kaderwet is: ze bepaalt de spelregels, de procedure en de grenzen, maar niet de concrete eisen voor staal of voor enige andere productgroep. Die concrete eisen komen pas met een gedelegeerde handeling die specifiek over staal (of een categorie staalproducten) gaat. Tot die handeling gepubliceerd is, is er voor de staalsector nog geen paspoortverplichting die nageleefd kan worden — simpelweg omdat de inhoud er nog niet is.

Begrijpen dat de ESPR een kader is, geen eisenlijst

Voor een bedrijf van 10 tot 100 medewerkers betekent dit vooral dat lezen van de ESPR-tekst zelf geen antwoord geeft op de vraag "wat moet mijn product straks bevatten". Artikel 8 van de ESPR somt op wélke onderwerpen een gedelegeerde handeling kan regelen: duurzaamheidseisen, informatieverplichtingen, de inhoud van het paspoort, en meer. Maar de daadwerkelijke normen, drempelwaarden en datavelden voor staal staan daar niet in — die volgen pas uit de handeling die de Commissie voor deze productgroep opstelt. Wie nu op zoek is naar concrete verplichtingen, komt in de ESPR zelf dus bij een leeg vak uit. Meer over de reikwijdte van de verordening staat beschreven op de pagina over welke producten van de staalsector vallen onder de ESPR.

Volgen wanneer de handeling voor staal wordt gepubliceerd

Artikel 18 van de ESPR regelt hoe de Commissie prioriteert welke productgroepen als eerste aan de beurt zijn en volgens welke planning. Voor een bedrijf is het praktische gevolg dat er een werkplan bestaat waarin productgroepen worden aangewezen, maar dat de daadwerkelijke publicatiedatum van de handeling voor staal afhangt van het verloop van dat traject. Een onderneming die hier tijdig op wil inspelen, doet er verstandig aan de aankondigingen van de Commissie te volgen in plaats van te wachten op een concrete brief of aanschrijving. Wanneer er al een indicatie is van het moment waarop dit voor staal gaat spelen, staat dat beschreven op de pagina over wanneer het productpaspoort verplicht wordt voor staal.

Beseffen dat de inhoud pas met de handeling vaststaat

Zodra een gedelegeerde handeling voor staal is vastgesteld, legt die vast welke gegevens in het paspoort moeten komen, hoe die gemeten of bepaald worden en vanaf welk moment de verplichting ingaat. Tot die tijd is elke aanname over gewicht, samenstelling, herkomst of CO2-waarden die "straks in het paspoort moeten" een educated guess, gebaseerd op wat er bij andere productgroepen (zoals batterijen of textiel) al is vastgesteld. Dat kan een nuttig richtpunt zijn voor de voorbereiding, maar het is geen vaststaand gegeven. Meer over wat er dan wél al bekend is over de te verwachten inhoud staat op de pagina over welke gegevens er in het productpaspoort van staal komen.

Waar het misgaat in de praktijk

Een aantal misverstanden komt in de praktijk steeds terug.

Ten eerste wordt de ESPR soms gelezen als een direct werkende eisenlijst, waarna een bedrijf concludeert dat het "nu al" aan bepaalde normen moet voldoen. Dat is een misverstand: zonder gedelegeerde handeling voor de eigen productgroep zijn er geen concrete normen om aan te voldoen.

Ten tweede wordt een gedelegeerde handeling voor een andere sector — bijvoorbeeld batterijen, dat al verder in het traject zit — soms ten onrechte gezien als een voorbode die letterlijk van toepassing zal zijn op staal. De handelingen worden per productgroep opgesteld en kunnen onderling flink verschillen in reikwijdte en detail.

Ten derde raken bedrijven soms in paniek door berichtgeving over "de ESPR-deadline" zonder dat duidelijk is over welke productgroep het gaat. Omdat elke productgroep zijn eigen handeling en eigen tijdlijn krijgt, zegt een deadline voor de ene sector niets over de datum voor staal.

Ten vierde wordt het onderscheid tussen een gedelegeerde handeling en een uitvoeringshandeling nogal eens over het hoofd gezien; beide zijn instrumenten van de Commissie, maar ze hebben een andere juridische functie binnen de ESPR. Voor de praktijk is vooral van belang welk type handeling de inhoudelijke eisen voor staal zal vastleggen — en dat is de gedelegeerde handeling, zoals bedoeld in artikel 4 en 8.

Ten vijfde ontstaat er soms onduidelijkheid over de vraag of een halffabricaat van staal straks überhaupt onder zo'n handeling zal vallen. Dat is een vraag die per productgroep-omschrijving in de toekomstige handeling beantwoord wordt, en niet uit de ESPR-tekst zelf is af te leiden. Wie twijfelt of de eigen producten straks binnen de reikwijdte vallen, vindt achtergrond op de pagina over halffabricaten van staal en het productpaspoort.

Wat u kunt vastleggen

Ook zonder dat de gedelegeerde handeling voor staal al gepubliceerd is, is het praktisch om een aantal zaken op orde te zetten:

• Een overzicht van de eigen productgroepen en hun indeling, zodat snel te herleiden is welke gedelegeerde handeling straks relevant wordt.
• Een logboek van gevolgde publicaties en aankondigingen van de Europese Commissie over het werkplan uit artikel 18, met datum en vindplaats.
• Een interne verantwoordelijke of functie die de voortgang van het ESPR-werkplan volgt en signaleert wanneer een consultatie of ontwerptekst voor staal verschijnt.
• Een dossier met de gegevens die nu al beschikbaar zijn over herkomst, samenstelling en bewerking van het eigen staal, zodat een toekomstige gegevensvraag niet vanaf nul begint.
• Afspraken met leveranciers en afnemers over wie welke gegevens al bijhoudt, vooruitlopend op de vraag wie straks welke gegevens in het paspoort mag inzien — een onderwerp dat verder wordt toegelicht op de pagina over wie welke gegevens uit het productpaspoort mag inzien.

Zodra de gedelegeerde handeling voor staal gepubliceerd is, wordt dit overzicht direct de basis om te toetsen wat er concreet verandert, in plaats van dat het traject bij nul moet beginnen.