Wanneer wordt het productpaspoort verplicht voor staal?

Nog geen vaste datum, wel een vaststaand traject

Wanneer het digitale productpaspoort verplicht wordt voor ijzer en staal, staat nog niet vast. De ESPR (Verordening (EU) 2024/1781) is de kaderverordening: die regelt hóe de verplichting tot stand komt, maar bepaalt niet zelf per productgroep vanaf welke datum die geldt. Dat gebeurt via een gedelegeerde handeling die de Europese Commissie later vaststelt, specifiek voor ijzer en staal. Zolang die handeling er niet is, is er voor deze productgroep geen wettelijke verplichting tot een paspoort — wel een werkplan dat aangeeft wanneer die handeling ongeveer te verwachten is.

Voor wie dit geldt, en voor wie nog niet

De ESPR is een raamwerk dat in beginsel op vrijwel alle fysieke producten kan worden toegepast, maar ze werkt per productgroep uit via afzonderlijke gedelegeerde handelingen. Voor ijzer en staal is die handeling er nog niet. Dat betekent dat de verplichting op dit moment niet geldt voor halffabricaten van ijzer en staal, ongeacht wie de fabrikant, importeur of handelaar is. Het onderscheid dat straks wél gemaakt gaat worden — welke producten precies onder de scope vallen, welke drempelwaarden of uitzonderingen er komen — wordt pas duidelijk zodra de gedelegeerde handeling voor deze productgroep is gepubliceerd. Tot die tijd is elke uitspraak over wie precies wel of niet onder de verplichting gaat vallen voorbarig; dat wordt in de handeling zelf bepaald, op grond van artikel 8 van de ESPR, dat de inhoud van zulke handelingen regelt.

Wat het werkplan zegt, en wat er tot dan geldt

Een harde datum is er niet. Wat er wel is: het werkplan van de Commissie voor de periode 2025-2030, waarin staat dat de eerste gedelegeerde handelingen onder de ESPR worden verwacht in 2026. Na publicatie van een gedelegeerde handeling geldt doorgaans een overgangsperiode voordat de verplichtingen daadwerkelijk ingaan; voor deze planningsronde wordt een periode van achttien maanden genoemd. Dat is nog geen concrete kalenderdatum voor ijzer en staal — het is een indicatie van het tempo waarin de Commissie werkt, gebaseerd op artikel 18 van de ESPR, dat de prioritering en planning van productgroepen regelt. Tot de gedelegeerde handeling voor ijzer en staal is vastgesteld en gepubliceerd, geldt er voor deze productgroep geen paspoortplicht. Bedrijven die nu al staal verhandelen, verwerken of importeren, doen dat dus zonder dat er een wettelijke verplichting tot een digitaal productpaspoort op rust. Zodra de handeling gepubliceerd is, wordt de datum die daaruit volgt hier vermeld.

Wat dit betekent voor wie nu al met staal werkt

Voor wie in de staalhandel, metaalverwerking of bouw zit, is er op dit moment geen actie vereist op grond van een wettelijke verplichting — die is er simpelweg nog niet voor deze productgroep. Wat wel zinvol is om te doen, in de volgorde waarin dat relevant wordt: eerst bijhouden of en wanneer de gedelegeerde handeling voor ijzer en staal wordt gepubliceerd, want dat is het moment waarop scope, uitzonderingen en de daadwerkelijke ingangsdatum vastliggen. Daarna is het zinvol om te kijken welke gegevens een fabrikant of importeur normaal al vastlegt over herkomst, samenstelling en verwerking van staal, omdat die gegevens vermoedelijk de basis gaan vormen voor een paspoort zodra dat verplicht wordt. Wie nu al gegevens gestructureerd bijhoudt, staat er straks beter voor dan wie bij publicatie van de handeling nog moet beginnen met verzamelen. Verder is het praktisch om er rekening mee te houden dat een paspoort niet van de ene op de andere dag ontstaat: het samenstellen, hosten en van een QR-datadrager voorzien kost tijd, en die tijd is er beter vóór de ingangsdatum dan erna. Een laatste punt: omdat de datum nog kan verschuiven — het werkplan noemt een verwachting, geen wet — heeft het geen zin om nu al concrete interne deadlines te zetten op basis van een geschatte datum. Beter is het om het traject te volgen en pas te plannen zodra de gedelegeerde handeling er ligt.

De basis: artikel 18, artikel 4 en artikel 8 van de ESPR

Dat er voor ijzer en staal nog geen verplichting geldt, volgt uit de opzet van de ESPR (Verordening (EU) 2024/1781) zelf. Artikel 4 geeft de Commissie de bevoegdheid om gedelegeerde handelingen vast te stellen waarmee productgroepen concreet onder de verordening worden gebracht; zonder zo'n handeling is er voor een productgroep geen uitgewerkte verplichting. Artikel 8 bepaalt wat zo'n gedelegeerde handeling moet regelen, waaronder de eisen aan het product en de daarbij horende data. Artikel 18 regelt de prioritering en planning: op basis daarvan kiest de Commissie welke productgroepen wanneer aan de beurt zijn, wat resulteert in het werkplan 2025-2030. Voor ijzer en staal is die volgorde nog niet uitgemond in een gepubliceerde handeling, en dus ook niet in een vaste datum.

Wat u nu kunt doen

Wie op de hoogte wil blijven van het moment waarop de verplichting voor ijzer en staal concreet wordt, kan het beste de publicatie van de gedelegeerde handeling in de gaten houden — deze pagina wordt bijgewerkt zodra die datum vaststaat. Tot die tijd is het vooral zinvol om te inventariseren welke productgegevens al beschikbaar zijn, zodat het samenstellen van een paspoort later geen vertraging oploopt.

Waar dit op gebaseerd is

De verordening zelf staat op EUR-Lex. Wij verwijzen per bewering; u hoeft ons niet te geloven.

Wat u concreet moet doen

Wat er van u wordt verwacht

De ESPR (Verordening (EU) 2024/1781) is een kaderverordening: ze regelt hoe de regels tot stand komen, niet wat er vanaf welke datum precies moet. Voor staal en andere producten wordt dat per productgroep uitgewerkt in een gedelegeerde handeling, zoals beschreven in artikel 4 en artikel 8 van de ESPR. Zolang die handeling voor staal er niet is, is er geen wettelijke verplichting om een digitaal productpaspoort te leveren. Dat maakt de vraag "wanneer" op dit moment onbeantwoord in de letterlijke zin — maar er is wel het een en ander te zeggen over hoe dat traject verloopt en waarop een bedrijf zich kan voorbereiden.

Volgen van de planning in artikel 18

Artikel 18 van de ESPR verplicht de Europese Commissie om een werkplan te maken waarin staat welke productgroepen prioriteit krijgen en in welke volgorde ze worden uitgewerkt. Voor een bedrijf van 10 tot 100 medewerkers betekent dit vooral: de eigen productgroep in de gaten houden binnen dat werkplan. Staal en ijzeren halffabricaten staan genoemd als aandachtsgebied, maar de precieze inhoud en het moment van de gedelegeerde handeling volgen daaruit nog niet automatisch. Praktisch komt het erop neer dat een inkoop- of kwaliteitsmedewerker de voortgang van het werkplan periodiek checkt, in plaats van te wachten tot een deadline zich aandient.

Voorbereiden zonder wettelijke verplichting

Er is geen verplichting om nu al een paspoort te hebben, maar er is wel praktische waarde in vooruitwerken. Een bedrijf dat halffabricaten van staal verhandelt of verwerkt, kan alvast in kaart brengen welke gegevens een fabrikant of importeur normaal al aanlevert (samenstelling, herkomst, certificaten) en waar die gegevens nu worden bewaard. Wie wil weten of dat voor het eigen product relevant wordt, leest dat na op geldt het digitaal productpaspoort voor mijn staal?. Dat voorkomt dat straks, ná publicatie van de gedelegeerde handeling, alles vanaf nul moet worden opgezet binnen een kortere overgangstermijn dan wenselijk is.

Onderscheid maken tussen ESPR-kader en productspecifieke regels

Wat de ESPR wél al vastlegt, is de bevoegdheid en de structuur: welke onderwerpen een gedelegeerde handeling mag regelen (artikel 8), zoals duurzaamheidseisen, informatieverplichtingen en de vorm van het paspoort zelf. Wat de ESPR niet vastlegt, is de inhoud voor staal specifiek. Voor een goed begrip van dat onderscheid is het zinvol om te weten wat een gedelegeerde handeling is en waarom die bepaalt wat er moet gebeuren. Zonder dat onderscheid ontstaat vaak de indruk dat de ESPR al concrete data en verplichtingen voor staal bevat, terwijl die pas na de gedelegeerde handeling gaan gelden.

Waar het misgaat in de praktijk

Een veelgemaakte fout is het verwarren van de inwerkingtreding van de ESPR zelf met de verplichting voor een specifieke productgroep. De verordening is een kaderwet; de daadwerkelijke verplichting voor staal ontstaat pas met een aparte gedelegeerde handeling, die er nog niet is.

Een tweede situatie: bedrijven die naar aanleiding van geruchten over "2028" al contracten of interne planningen baseren op die datum, terwijl die datum nog niet vaststaat en afhangt van een gedelegeerde handeling die pas moet worden gepubliceerd.

Een derde valkuil is het aannemen dat "geen gedelegeerde handeling" gelijk staat aan "nooit relevant". Voor wie handelt in halffabricaten van staal is de kans reëel dat de productgroep op een gegeven moment wordt opgenomen in het werkplan van artikel 18 — vraag is alleen wanneer, niet of het onderwerp wordt genegeerd.

Een vierde situatie: het paspoort wordt behandeld als een IT-vraagstuk dat pas actueel wordt zodra de verplichting ingaat, terwijl de onderliggende data (herkomst, samenstelling, verwerkingsgeschiedenis) vaak al langer moeten worden vastgelegd voor andere doeleinden, zoals CE-markering of klantspecificaties. Wie dat naast elkaar legt, ontdekt vaak dat de basis er grotendeels al is.

Een vijfde situatie: het door elkaar halen van "eindproduct" en "halffabricaat" bij het inschatten van de eigen positie in de keten. Voor wie twijfelt of het onderscheid voor de eigen producten van belang is, staat dat toegelicht op geldt het productpaspoort voor halffabricaten van staal?

Wat u kunt vastleggen

Een overzicht van de eigen productgroepen en of deze onder de definities van de ESPR vallen, na te lezen op welke producten van de staalsector onder de ESPR vallen
Een interne notitie met de stand van het werkplan volgens artikel 18, inclusief een vaste datum waarop dit wordt herzien (bijvoorbeeld elk kwartaal)
Een lijst van gegevens die fabrikanten of importeurs nu al standaard aanleveren (samenstelling, certificaten, herkomst), zodat duidelijk is wat er al beschikbaar is en wat nog ontbreekt
Een aanwijzing binnen het bedrijf van wie verantwoordelijk is voor het volgen van deze regelgeving, zodat de opvolging niet afhangt van toeval
Afspraken met leveranciers over het aanleveren van onderliggende data, ook zolang er nog geen wettelijke verplichting is — dit voorkomt vertraging zodra dat wel zo is
Een verwijzing in interne stukken naar de bron van de informatie (het werkplan van de Commissie, artikel 18 van de ESPR), zodat een latere check eenvoudig is

Zodra de gedelegeerde handeling voor staal is gepubliceerd, verschijnt de datum en de inhoud hiervan op ferropas.eu, samen met wat dat concreet betekent voor de eigen positie in de keten — inclusief het antwoord op de vraag wat er dan feitelijk in het paspoort komt, zoals nu al beschreven staat op welke gegevens komen er in het productpaspoort van staal.

Dit is geen juridisch advies. Deze pagina geeft algemene informatie over de regelgeving waar dit platform over gaat. Wij kennen uw situatie niet. Bij twijfel over uw eigen geval raadpleegt u een jurist of de bevoegde toezichthouder.

Geschreven met AI op basis van de bronnen hierboven, gecontroleerd door een mens op 2026-08-22. Klopt er iets niet? Laat het weten — correcties krijgen voorrang.