Czy paszport produktu dotyczy również małych przedsiębiorstw?
Małe przedsiębiorstwa nie są automatycznie wyłączone z przepisów
Nie, ESPR nie przewiduje ogólnego zwolnienia dla małych przedsiębiorstw. Artykuł 22 rozporządzenia nie dotyczy zwolnienia, lecz wsparcia: opisuje on, że zostaną podjęte środki mające na celu pomoc małym i średnim przedsiębiorstwom w spełnieniu wymogów ekodesajnu, w tym obowiązku dotyczącego cyfrowego paszportu produktu. Obowiązek sam w sobie jest powiązany z kategorią produktu — które produkty i kiedy wymagają paszportu, ustala się dla każdej kategorii w akcie delegowanym — a nie z wielkością przedsiębiorstwa wprowadzającego produkt na rynek. Małe przedsiębiorstwo handlujące stalą importujące lub wprowadzające na rynek półprodukty z żelaza lub stali z zasady podlega tym samym przepisom co duży producent, gdy tylko te przepisy zaczną obowiązywać dla danej grupy produktów.
Dla kogo wsparcie jest przeznaczone i dla kogo nie
Artykuł 22 odnosi się do mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw i opisuje, że państwa członkowskie podejmą stosowne środki mające na celu udzielenie im pomocy w wdrażaniu wymogów ekodesajnu. Wymienia się przy tym przykłady takie jak wsparcie finansowe, dostęp do obiektów badawczych i przekazywanie informacji o nadchodzących wymogach. Artykuł ten dotyczy zatem pomocy w przestrzeganiu przepisów, a nie ich zniesienia. Ważne jest rozróżnienie między nimi: nie istnieje żaden przepis w podanym źródle, który stanowiłby, że przedsiębiorstwo poniżej określonej wielkości nie musi dostarczać paszportu. To, co może się natomiast zdarzyć — ale na razie nie wiadomo w przypadku żelaza i stali — to że przyszły akt delegowany dla określonej grupy produktów zawiera własne przepisy przejściowe lub łagodniejsze wymogi administracyjne dla mniejszych uczestników rynku. Dopóki tego aktu nie będzie, nie można nic na ten temat powiedzieć.
Jeśli chodzi o to, kto faktycznie musi dostarczyć paszport, wielkość przedsiębiorstwa z zasady nie ma znaczenia: obowiązek ciąży na osobie wprowadzającej produkt na rynek, niezależnie od tego, czy jest to producent, importer czy inny uczestnik rynku. Ten, kto działa czysto jako nabywca lub przetwórca materiału — na przykład przedsiębiorstwo budowlane kupujące stal od handlowca — zwykle nie ma w tej roli własnego obowiązku dotyczącego paszportu, ale wynika to z podziału ról w łańcuchu, a nie z wielkości przedsiębiorstwa.
Data nie jest jeszcze ustalona, również dla małych przedsiębiorstw
Nie ma jeszcze ustalonej daty, od której obowiązek paszportu dla półproduktów z żelaza i stali zacznie obowiązywać. Plan pracy Komisji na lata 2025-2030 wskazuje, że pierwsze akty delegowane mają być oczekiwane w 2026 r., a obowiązki wchodzą w życie dopiero później. Jest to przewidywanie zawarte w planie pracy, a nie zobowiązanie i nie prawo. Dopóki akt delegowany dotyczący żelaza i stali nie zostanie opublikowany, dla tej grupy produktów nie obowiązuje żaden wymóg dotyczący paszportu — ani dla małych przedsiębiorstw, ani dla dużych. Gdy tylko ten akt będzie dostępny, będzie z niego wynikać, czy zawiera on oddzielne przepisy dla mniejszych uczestników rynku, na przykład dłuższy okres przejściowy. Na razie nie można tego przewidzieć.
Co małe przedsiębiorstwo może z tym zrobić
Najpierw warto jasno określić swoją rolę w łańcuchu dostaw: kto wprowadza produkt na rynek UE jako producent lub importer, ten zwykle będzie zobowiązany do spełnienia wymogów dotyczących paszportu produktu, niezależnie od wielkości przedsiębiorstwa. Następnie należy śledzić publikację delegowanego aktu dotyczącego żelaza i stali, ponieważ dopiero w nim będzie określone, czy istnieją szczególne przepisy dla mniejszych przedsiębiorstw. W międzyczasie warto sprawdzić, jakie wsparcie jest lub będzie dostępne za pośrednictwem własnego państwa członkowskiego na podstawie artykułu 22 — na przykład doradztwo, obiekty testowe lub schemat finansowania — aby go nie pominąć, gdy obowiązek faktycznie wejdzie w życie. Wreszcie rozsądnie jest już teraz zinwentaryzować, które dane dotyczące pochodzenia, składu i przetwarzania materiału są dostępne, ponieważ stanowią one podstawę niezbędną do sporządzenia paszportu, niezależnie od tego, kto ostatecznie technicznie go dostarcza.
Na czym opiera się ta odpowiedź
Odpowiedź opiera się na artykule 22 Rozporządzenia (UE) 2024/1781 (ESPR), które dotyczy wspierania mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw w realizacji wymogów ecodesign, oraz na informacjach z planu działań Komisji na lata 2025–2030 dotyczących przewidywanego terminu opublikowania delegowanych aktów. W konsultowanym źródle nie ma przepisu zwalniającego małe przedsiębiorstwa z samego obowiązku paszportu produktu.
Kto chce wiedzieć więcej na temat dokładnej treści artykułu 22 lub chce śledzić, kiedy zostanie opublikowany delegowany akt dotyczący żelaza i stali, może zapoznać się z oficjalnym tekstem ESPR i regularnie powracać na tę stronę: gdy data i ewentualne szczególne przepisy dla mniejszych przedsiębiorstw będą znane, zostanie to tutaj zaktualizowane.
Na czym opiera się ta informacja
Samo rozporządzenie znajduje się na EUR-Lex. Informujemy o każde stwierdzeniu; nie musisz nam ufać.
Co konkretnie musisz zrobić
Czego się od Ciebie oczekuje
Artykuł 22 rozporządzenia ESPR (Rozporządzenie (UE) 2024/1781) dotyczy szczególnie małych i średnich przedsiębiorstw. Jego celem jest to, aby Komisja Europejska i państwa członkowskie podjęły środki wspierające MŚP w stosowaniu wymogów wynikających z rozporządzenia — takie jak informowanie, szkolenia i ukierunkowana pomoc. To, czego artykuł 22 nie robi, to uregulowanie całkowitego zwolnienia dla małych lub średnich przedsiębiorstw. Obowiązki wynikające z samego rozporządzenia ESPR i z aktów delegowanych, które dla każdej grupy produktów określają precyzyjne wymogi, mają na ogół zastosowanie do każdego uczestnika rynku, który podlega zakresowi stosowania — niezależnie od wielkości przedsiębiorstwa, chyba że sam akt delegowany zawiera wyjątek dla mniejszych stron.
Dla przedsiębiorstwa o liczbie pracowników od 10 do 100 oznacza to, że sama wielkość organizacji nie jest przepustką. To, co ma znaczenie, to rola, którą przedsiębiorstwo pełni w łańcuchu: które produkty sektora stalowego podlegają ESPR i czy przedsiębiorstwo występuje jako producent, importer lub przetwórca półproduktów, ma większe znaczenie niż liczba pracowników na liście płac.
Wsparcie jest zapowiedziane, nie zwolnienie
Tekst artykułu 22 odnosi się do środków wspierających — takich jak dostarczanie informacji i budowanie zdolności — a nie do niższych wymogów dotyczących zawartości paszportu. Małe przedsiębiorstwo budowlane przetwarzające półprodukty może zatem liczyć na informacje i ewentualnie ułatwiony dostęp do informacji, ale niekoniecznie na mniej danych w paszporcie lub dłuższy okres przejściowy, chyba że jest to wyraźnie określone w mającym zastosowanie akcie delegowanym.
Własna pozycja w łańcuchu pozostaje decydująca
Z praktycznego punktu widzenia pierwszym pytaniem dla małego lub średniego przedsiębiorstwa nie jest "czy jestem wystarczająco mały, aby tego uniknąć", lecz "jaką rolę pełnię". Handlowiec, który przepakowuje lub odsprzedaje stal bez istotnego przetworzenia, ma inną pozycję niż przetwórca, który przekształca półprodukty w nowy produkt. To rozróżnienie wpływa na kwestię, czy paszport musi być obecny przy wejściu, czy czy wynika z niego własny obowiązek dostarczenia lub zaktualizowania danych.
Oczekiwanie na akt delegowany pozostaje konieczne
Dopóki akt delegowany dla żelaza i stali nie będzie dostępny, nie będzie jasne, jakie konkretne wymogi będą obowiązywać i czy zawiera on łagodniejszy reżim dla mniejszych uczestników rynku. Czym jest akt delegowany i dlaczego określa on, co muszę robić wyjaśnia, dlaczego publikacja jest momentem, w którym staje się konkretne, co wymaga się od przedsiębiorstwa — również dla mniejszych przedsiębiorstw.
Gdzie dzieje się źle w praktyce
Kilka sytuacji pojawia się wielokrotnie u mniejszych przedsiębiorstw w łańcuchu stali.
Po pierwsze pogląd, że "jesteśmy tylko mali" wystarczy jako powód, aby zostawić sprawę samej sobie. Artykuł 22 reguluje wsparcie, nie zwolnienie, a te dwie rzeczy są w praktyce często mylone.
Po drugie moment podjęcia działań: niektóre przedsiębiorstwa czekają, aż obowiązek oficjalnie zacznie obowiązywać, zanim zagłębiają się w to, co się od nich wymaga. W łańcuchu producenta, handlowca i przetwórcy skonfigurowanie przepływów danych i administracji wymaga czasu — czasu, którego małemu przedsiębiorstwu o ograniczonej zdolności szybciej zabraknie niż dużemu przedsiębiorstwu z własnym działem zgodności.
Po trzecie niejasność dotycząca tego, kto w łańcuchu musi dostarczyć jakie dane. Małe przedsiębiorstwo przetwórcze czasami zakłada, że dostawca "sam zorganizuje paszport", podczas gdy nie jest ustalona, kto pełni jaką rolę, gdy własny produkt zmienia kształt lub skład.
Po czwarte niedocenienie pytania, czy coś pozostaje półfabrykatem czy staje się produktem końcowym. Przy przetwarzaniu stali rozróżnienie to nie zawsze jest oczywiste i częściowo określa, czy i jak paszport się przenosi. Czy paszport produktu dotyczy półproduktów ze stali idzie dalej w to.
Po piąte: zamieszanie między środkami wspierającymi z jednej strony — szkolenia, dotacje, informacje — a obowiązkami merytorycznymi z drugiej strony. Szkolenie dotyczące ESPR nie zmienia tego, co musi znaleźć się w paszporcie; te dwa nurty przebiegają niezależnie od siebie.
Co możesz dokumentować
Nawet bez delegowanego aktu, warto jako małe lub średnie przedsiębiorstwo mieć uporządkowane lub przygotować z wyprzedzeniem kilka kwestii:
- Przegląd własnej roli w łańcuchu: producent, importer, handlowiec lub przetwórca danego produktu stalowego, oraz czy ta rola różni się w zależności od linii produktów.
- Inwentaryzacja produktów lub półfabrykatów, którymi przedsiębiorstwo handluje lub przetwarza, połączona z pytaniem które produkty sektora stalowego wchodzą w zakres ESPR.
- Dane kontaktowe i ustalenia z dostawcami dotyczące tego, kto dostarcza jakie dane, gdy paszport stanie się obowiązkowy, aby nie trzeba było tego rozstrzygać dopiero w pierwszym terminie.
- Dokumentacja zawierająca opracowania dostępne już teraz dotyczące składu materiałowego, pochodzenia i obróbki — może to później stanowić podstawę zawartości paszportu.
- Notatka dotycząca ewentualnych programów wsparcia lub ścieżek informacyjnych oferowanych przez administrację publiczną lub organizacje branżowe dla mniejszych przedsiębiorstw, aby można było z nich skorzystać, gdy staną się dostępne.
- Subskrypcja ogłoszenia delegowanego aktu dotyczącego żelaza i stali, aby wyjaśnić, czy zawiera on szczególne uregulowanie dla mniejszych uczestników rynku.
To nie jest porady prawna. Ta strona zawiera ogólne informacje na temat przepisów, których dotyczy ta platforma. Nie znamy Twojej sytuacji. W razie wątpliwości dotyczących Twojego przypadku skonsultuj się z prawnikiem lub właściwym organem nadzoru.
Napisane przy użyciu AI na podstawie źródeł powyżej, sprawdzone przez człowieka dnia 2026-08-22. Coś się nie zgadza? Daj nam znać — korekty mają pierwszeństwo.