Które pierwiastki stopowe muszę zgłosić?

Jeszcze brak ustalnej listy pierwiastków stopowych

Które pierwiastki stopowe będą dokładnie zgłaszane w cyfrowym paszporcie produktu żelaza i stali, nie jest jeszcze ustalone. Rozporządzenie ESPR (Rozporządzenie (UE) 2024/1781) stanowi ramy tego, co paszport produktu powinien być w stanie zawierać w sensie ogólnym, ale konkretna zawartość dla grupy produktów — a więc także kwestia, które pierwiastki, takie jak chrom, nikiel, molibden czy miedź, mają być zgłaszane i od jakiego udziału będzie to istotne — znajduje się w oddzielnym rozporządzeniu delegowanym specyficznym dla produktu. Dla żelaza i stali rozporządzenie to jeszcze nie istnieje. Nie oznacza to, że nie ma nic do powiedzenia: rozporządzenie wskazuje bowiem, że skład materiałowy należy do możliwych wymogów informacyjnych, a gdy rozporządzenie delegowane dla tej grupy produktów będzie opublikowane, lista będzie tutaj konkretnie uzupełniona.

Dla produktów żelaznych i stalowych, a nie dla innych metali

To pytanie dotyczy w szczególności półproduktów z żelaza i stali — obszaru działania tej platformy. Inne grupy metali, takie jak aluminium czy miedź, podlegają własnym trajektoriom specyficznym dla produktu w ramach ESPR i mogą być omawiane w innym czasie i z inną zawartością. Ważne jest też to: artykuły 5–7 ESPR dotyczą ogólnego systemu projektowania ekologicznego i wymogów informacyjnych dla produktów w ogólności, a nie gotowej listy substancji dla stali. Ci, którzy szukają konkretnego wykazu pierwiastków i wartości granicznych dla określonego gatunku stali, nie znajdą go w samym rozporządzeniu, lecz będą musieli czekać na opracowanie, które musi jeszcze pojawić się dla tej grupy produktów.

Ustalenie dopiero po pierwszym rozporządzeniu delegowanym

Twardej daty nie ma. Co jest pewne, to podział na etapy, który Komisja Europejska nakreśliła dla ESPR: w planie pracy na lata 2025–2030 pierwsze rozporządzenie delegowane oczekuje się w 2026 r., a obowiązki wchodzą w życie osiemnaście miesięcy później. Czy i kiedy będzie to miało miejsce konkretnie dla żelaza i stali oraz jakie pierwiastki będą w nim zawarte, nie jest w tej chwili wsparte rozporządzeniem delegowanym. Do czasu publikacji tego rozporządzenia dla tej grupy produktów nie obowiązują żadne obowiązkowe wymogi meldowania pierwiastków stopowych wynikające z ESPR. Gdy tekst rozporządzenia delegowanego dla tej grupy produktów będzie opublikowany, data i zawartość będą tutaj zaktualizowane.

Co można zrobić już teraz

Ci, którzy chcą już teraz zajmować się tym tematem, powinni zacząć od własnej dokumentacji. Producenci i importerzy produktów żelaznych i stalowych zwykle już ustalają skład chemiczny partii, ponieważ odbiorcy i normy już o to proszą. Te istniejące dane będą prawdopodobnie stanowić podstawę tego, co trafi do cyfrowego paszportu produktu, chociaż dokładny zbiór obowiązkowych pierwiastków nie jest jeszcze ustalony. Warto więc sprawdzić, które dane dotyczące składu są już systematycznie rejestrowane i czy są przechowywane w taki sposób, aby można je było łatwo powiązać z paszportem produktu. Ponadto warto śledzić publikację rozporządzenia delegowanego dla żelaza i stali, ponieważ będzie ono określać zarówno zawartość (które pierwiastki, jakie wartości graniczne), jak i moment wejścia w obowiązek. Do tego czasu nie ma powodu, aby wyprzedzać konkretną listę, która jeszcze nie istnieje.

Podstawa: artykuły 5–7 i artykuł 10 ESPR

Fakt, że dokładna zawartość będzie jeszcze ustalona, wynika bezpośrednio z konstrukcji rozporządzenia. Artykuły od 5 do 7 rozporządzenia ESPR (Rozporządzenie (UE) 2024/1781) opisują wymagania dotyczące projektowania ekologicznego i sposób, w jaki powstają wymagania dotyczące wydajności i informacji dla grup produktów: są one opracowywane dla każdej grupy produktów, a nie są wpisane w samo rozporządzenie. Artykuł 10 tego samego rozporządzenia określa następnie, co musi zawierać cyfrowy paszport produktu, i odnosi się w tym celu do informacji wynikających z odpowiedniego aktu delegowanego dla danej grupy produktów. W przypadku pierwiastków stopowych w stali i żelazie oznacza to, że zobowiązanie staje się konkretne dopiero wtedy, gdy będzie dostępny ten akt specyficzny dla produktu — samo rozporządzenie ESPR określa jedynie ramy i systematykę.

Kto chce już teraz dokonać przygotowań, powinien dopilnować, aby jego własna dokumentacja materiałów była w porządku, i śledzić tę stronę w celu aktualizacji, gdy akt delegowany dotyczący żelaza i stali zostanie opublikowany — wtedy pojawi się tutaj konkretna lista elementów i data wejścia w życie zobowiązania.

Na czym opiera się ta informacja

Samo rozporządzenie znajduje się na EUR-Lex. Informujemy o każde stwierdzeniu; nie musisz nam ufać.

Co konkretnie musisz zrobić

Czego się od Ciebie oczekuje

Przekazać skład prawidłowo i w pełni

Artykuł 7 rozporządzenia ESPR (Rozporządzenie (UE) 2024/1781) wymienia skład materiału jako informację, która może być istotna dla grupy produktów. Dla stali i żelaza oznacza to w praktyce, że pierwiastki stopowe określające właściwości materiału — takie jak chrom, nikiel, molibden, mangan lub wanad — muszą być możliwe do prześledzenia aż do paszportu produktu. Które dokładnie pierwiastki są zgłaszane i w jakiej formie (procent, przedział, minimum/maksimum), zostanie opracowane dla każdej grupy produktów w akcie delegowanym, który jeszcze nie został opublikowany. Przedsiębiorstwo zatrudniające od 10 do 100 pracowników, które kupuje lub dalej przetwarza półfabrykaty, powinno teraz ustalić, na której pozycji w łańcuchu dostaw pochodzą te dane: od producenta, od importera, czy z własnego procesu topienia lub stopowania.

Dostosować się do istniejących norm

Pierwiastki stopowe są zwykle już wymieniane na podstawie normy stalowej — na przykład norma EN określa, które pierwiastki i w jakim zakresie mogą być obecne dla danego rodzaju stali. Artykuł 7 wymaga informacji umożliwiającej ocenę wydajności i składu produktu; w praktyce jest to często ta sama informacja, która znajduje się już na świadectwie. Jak dokładnie norma i powiązany z nią skład są ustalone, opisano na stronie poświęconej jak rodzaj stali i norma są ustalane w paszporcie produktu.

Możliwość prześledzenia do źródła danych

Artykuł 10 rozporządzenia ESPR określa wymogi dotyczące sposobu wprowadzania informacji do cyfrowego paszportu produktu: musi być powiązana z konkretnym produktem lub grupą produktów i być dostępna za pośrednictwem nośnika danych (kod QR). Dla przedsiębiorstwa oznacza to, że wskazanie pierwiastków stopowych nie może być oderwane od pozostałych danych partii — skład musi być powiązany z właściwym topnikiem, cewką lub parią. Przedsiębiorstwo, które samo mieszania, przetwarza lub dalej stopuje materiał, powinno sprawdzić, czy takie powiązanie w jego administracji już istnieje, czy nie.

Wiedzieć, co już znajduje się na świadectwie, a co wymaga paszport

Świadectwo badań 3.1 zawiera często już analizę chemiczną z pierwiastkami stopowymi. To nie oznacza, że paszport automatycznie przyjmuje ten sam format: paszport jest osobnym obiektem cyfrowym z własnymi wymaganiami dotyczącymi struktury i dostępności zgodnie z artykułem 10. Jak świadectwo 3.1 odnosi się do paszportu i gdzie dane pokrywają się lub nie pokrywają się jeden do jednego, wyjaśniono na stronie poświęconej jak certyfikat badania 3.1 się ma do paszportu produktu.

Gdzie dzieje się źle w praktyce

Przetwórca metali kupuje stal od wielu dostawców i miesza ją do własnych półfabrykatów. Skład legujący produktu końcowego staje się wówczas średnią lub nową wartością, ale dane dotyczące pochodzenia oryginalnych partii tracą się w administracji. W momencie, gdy trzeba opracować paszport, nie można już prześledzić, która część pochodziła od którego dostawcy.

Przedsiębiorstwo handlowe sprzedaje stal bez własnego przetwarzania i zakłada, że dane od producenta automatycznie "towarzyszy" produktowi. W praktyce okazuje się, że świadectwo jest wprawdzie przesyłane, ale nikt nie sprawdza, czy wymienione pierwiastki stopowe odpowiadają normie podanej na dokumentcie dostawy.

Przedsiębiorstwo budowlane otrzymuje materiał ze świadectwem, na którym zanotowana jest szeroko skomponowana legtura (na przykład przedział zamiast dokładnej wartości) i nie wie, czy paszport oczekuje dokładnej wartości, przedziału czy obu. Bez jasności wynikającej z aktu delegowanego wartości te są już teraz wypełniane na podstawie założeń, co prowadzi do niespójności, gdy wymogi zostaną ostatecznie ustalone.

Przedsiębiorstwo uważa dokładny stosunek legowania za tajemnicę handlową, ponieważ stosunek ten jest wynikiem własnego opracowania procesu. Pytanie, czy i w jaki sposób taki skład musi być ujawniony w paszporcie, jest zadawane dopiero w późnym stadium, podczas gdy pytanie to można lepiej rozstrzygnąć z wyprzedzeniem — zobacz objaśnienia na temat czy poufne dane handlowe dotyczące stali muszą być upubliczniane.

Importer otrzymuje materiał spoza UE z analizą chemiczną w innym formacie niż powszechnie stosowany w normach UE i wątpi, czy ten format nadaje się do paszportu, czy najpierw musi być przekonwertowany.

Co możesz dokumentować

Analiza chemiczna na partię, topienie lub serię, taka jak otrzymywana od producenta lub importera — w tym norma, na której ta analiza jest oparta.
Przegląd, które elementy legujące standardowo występują w gatunkach stali przetwarzanych lub handlowanych przez przedsiębiorstwo oraz w jakim zakresie.
Powiązanie między świadectwami badań 3.1 a konkretnymi partiami kupowanymi i sprzedawanymi przez przedsiębiorstwo, tak aby skład i pochodzenie pozostały razem.
Wewnętrzna umowa dotycząca tego, kto w przedsiębiorstwie jest odpowiedzialny za przekazywanie danych dotyczących składu kolejnemu uczestnikowi w łańcuchu.
Dokumentacja dotycząca ewentualnych własnych operacji (mieszania, legowania, obróbki cieplnej), które zmieniają pierwotny skład, z notatką o momencie, w którym się to odbywa.
Notatka dotycząca tego, które dane są uważane za wrażliwe handlowo i dlaczego, tak aby to rozróżnienie było już dokonane przed koniecznością zestawienia paszportu.

To nie jest porady prawna. Ta strona zawiera ogólne informacje na temat przepisów, których dotyczy ta platforma. Nie znamy Twojej sytuacji. W razie wątpliwości dotyczących Twojego przypadku skonsultuj się z prawnikiem lub właściwym organem nadzoru.

Napisane przy użyciu AI na podstawie źródeł powyżej, sprawdzone przez człowieka dnia 2026-08-22. Coś się nie zgadza? Daj nam znać — korekty mają pierwszeństwo.