Co zmienia ESPR dla sektora stalowego?

ESPR czyni z ekologicznego projektowania podstawę prawną, również dla stali

ESPR (Rozporządzenie (UE) 2024/1781) nie jest ustawą, która jutro stawiałaby konkretne wymogi wobec profilu lub blachy stalowej. Jest to rozporządzenie ramowe: reguluje, w jaki sposób UE może ustanawiać wymogi dotyczące ekologicznego projektowania produktów dla poszczególnych grup produktów, i wprowadza cyfrowy paszport produktu jako środek do wykazania spełnienia tych wymogów. Dla sektora stali oznacza to, że istnieje prawna podstawa, na której będą budowane przyszłe, specyficzne dla grupy produktów reguły — ale takie reguły dla żelaza i stali jeszcze nie istnieją. Rozporządzenie mówi zatem przede wszystkim: ten system będzie obowiązywać i będzie funkcjonować w ten sposób, gdy tylko Komisja ustanowi delegowany akt dla konkretnej grupy produktów.

Dla fizycznych produktów na rynku UE, z pewnymi wyjątkami

Artykuł 1 ESPR określa zakres zastosowania: rozporządzenie ma zastosowanie zasadniczo do towarów fizycznych wprowadzanych na rynek UE lub oddawanych do użytku, co w zasadzie objęło pół-produkty z żelaza i stali swoim zakresem. Szereg kategorii wypada poza ten zakres, takie jak artykuły żywnościowe, pasze, leki, rośliny i zwierzęta żywe oraz pojazdy, które już podlegają własnemu systemowi zatwierdzania typu. Stal i żelazo nie należą do tych wyjątków.

To, co tutaj ma znaczenie, to inne rozróżnienie: że chodzi o produkty w ogólności, i że konkretne zobowiązania powstają dopiero wtedy, gdy dla konkretnej grupy produktów — takiej jak stal — ustanowiony zostanie delegowany akt. Dopóki go nie będzie, podstawa prawna istnieje, ale rzeczywiste wymogi (dotyczące zawartości materiałów wtórnych, zrównoważoności, obowiązków informacyjnych, cyfrowego paszportu produktu) jeszcze nie. ESPR reguluje zatem "jak" i "dla kogo zasadniczo", a nie od razu "co" dla stali w szczególności.

Jeszcze brak stałej daty, ale jest plan pracy, w którym stal ma swoje miejsce

Nie ma daty, na którą rozpoczynają się zobowiązania ESPR dla żelaza i stali, i ta data w tej chwili nie jest ustalone. Co jest ustalone, to mechanizm: Komisja pracuje nad planem pracy na okres 2025-2030, w którym wskazuje grupy produktów i wyposażone je w delegowane akty. Dla pierwszego pakietu delegowanych aktów liczy się na 2026 rok, a zobowiązania wynikające z nich zwykle zaczynają obowiązywać kilka miesięcy później — standardowo okres osiemnastu miesięcy po publikacji takiego aktu.

Dopóki delegowany akt dla żelaza i stali nie zostanie opublikowany, z samego ESPR nie obowiązują żadne konkretne wymogi ekodesignu ani zobowiązania dotyczące paszportu dla tego sektora. Gdy to się stanie, data pojawi się tutaj.

Najpierw zrozumieć ramy, potem doprowadzić do porządku własny łańcuch danych

Dla osób pracujących w handlu stalą, obróbce metali lub budownictwie praktyczna kolejność jest następująca: najpierw wiedzieć, że ta rama istnieje i skąd pochodzi, potem obserwować, co w planie pracy dla żelaza i stali jest zapowiadane, i dopiero wtedy podjąć konkretne kroki. Delegowany akt dla tej grupy produktów to zapowiedź z wyprzedzeniem, a nie niespodzianka post factum — kto śledzi plan pracy, widzi z wyprzedzeniem, kiedy i dla jakich produktów będą obowiązywać wymogi.

Z praktycznego punktu widzenia warto już teraz mapować dane, które producent lub importer posiada na temat pochodzenia, składu i obróbki produktu, ponieważ przyszłe cyfrowe passport produktu będzie oparty na tego rodzaju danych. Nie jest to obowiązek wynikający już z ESPR, ale przygotowanie, które kosztuje mało i zaoszczędzi czas później. Ponadto warto rozróżniać między tym, co ESPR reguluje jako ustawa ramowa (system, passport, uprawnienie do ustalania wymogów) a tym, co zostaje ustalone dopiero w wykonawczym akcie delegowanym dla konkretnej grupy produktów (rzeczywiste normy dla stali). Kto jasno rozróżnia te aspekty, unika podejmowania działań na podstawie wymogów, które formalnie jeszcze nie istnieją.

Podstawa: artykuł 1 ESPR i wyjaśnienie Komisji Europejskiej

Fakt, że ESPR jest rozporządzeniem ramowym o ogólnym zakresie zastosowania, wynika z artykułu 1 ESPR (Rozporządzenie (UE) 2024/1781), który określa przedmiot i zakres zastosowania rozporządzenia. Działanie systemu — w którym wymogi dla poszczególnych grup produktów ustalane są poprzez akty delegowane, a cyfrowy passport produktu stanowi instrumentem — zostaje wyjaśnione na stronie Komisji Europejskiej dotyczącej rozporządzenia w sprawie ekodesynu produktów zrównoważonych.

Kto chce wiedzieć, czy i kiedy będą obowiązywać konkretne wymogi dla określonego produktu stalowego, może śledzić to poprzez plan pracy Komisji i tę stronę, którą będziemy aktualizować zaraz po opublikowaniu aktu delegowanego dla żelaza i stali. Do tego czasu rozsądnie jest uporządkować własne dane produktów, aby przyszły passport mógł być opracowany z minimalnym dodatkowym wysiłkiem.

Na czym opiera się ta informacja

Samo rozporządzenie znajduje się na EUR-Lex. Informujemy o każde stwierdzeniu; nie musisz nam ufać.

Co konkretnie musisz zrobić

Rozporządzenie ESPR (Rozporządzenie (UE) 2024/1781) jest rozporządzeniem ramowym. Oznacza to, że rozporządzenie samo w sobie nie wyznacza grup produktów i nie nakłada wymogów dotyczących stali w szczególności — to następuje dopiero za pośrednictwem aktów delegowanych ustanawianych dla każdej grupy produktów. To, co robi ESPR, znajduje się w artykule 1: ustanawia system, za pomocą którego UE może narzucić wszystkim prawie fizycznym kategoriom produktów trafiającym na rynek europejski wymogi dotyczące ekoprojektu, obowiązków informacyjnych i cyfrowego paszportu produktu. Dla sektora stalowego jest to zmiana innego rzędu niż zwykłe normy i certyfikacje: pojawia się obowiązek utrzymywania informacji o produkcie w formie cyfrowej, strukturalnej i dostępnej przez cały okres życia produktu.

Czego się od Ciebie oczekuje

Ustalenie, czy produkt należy do grupy produktów

Nie każdy stalowy półfabrykat automatycznie otrzymuje paszport. Zależy to od tego, które grupy produktów Komisja wyznacza w akcie delegowanym i na jakim poziomie: arkusz, profil, montaż. Przedsiębiorstwo zatrudniające 10 do 100 pracowników zajmujące się handlem arkuszami, rurami lub profilami powinno praktycznie obserwować dla każdej linii produktów które produkty z sektora stalowego będą objęte ESPR gdy tylko Komisja w tej sprawie udzieli wyjaśnień. Na razie nie można tego ustalić na podstawie samego rozporządzenia.

Rozróżnianie między półfabrykatem a produktem końcowym

ESPR nie dotyczy tylko produktów końcowych. Również półfabrykaty mogą wymagać paszportu, w zależności od tego, jak zdefiniowana jest grupa produktów i na jakim etapie łańcucha nałożony jest obowiązek. Dla handla stalą prze handlującego materiał do przedsiębiorstwa budowlanego jest to rzeczywisty punkt do rozważenia: czy paszport ma również zastosowanie do półfabrykatów ze stali bowiem to określa, kto w łańcuchu musi dostarczyć dane, a kto je tylko przekazuje.

Gromadzenie i dostarczanie danych

Gdy grupa produktów zostanie wyznaczona, pojawia się obowiązek rejestracji określonych danych o produkcie — na przykład pochodzenia, składu lub właściwości istotnych dla ponownego użycia i recyklingu. W praktyce oznacza to, że producent lub importer stali musi być w stanie dostarczyć te dane osobie, która tworzy paszport. Dla średniej wielkości przedsiębiorstwa stanowi to często zadanie organizacyjne: dane, które znajdują się rozrzucone w wewnętrznych systemach, certyfikatach i dokumentacji dostawcy, muszą być zebrane w formę nadającą się do paszportu.

Utrzymywanie paszportu i nośnika danych w dostępnym stanie

Paszport produktu musi pozostawać dostępny przez cały okres życia produktu za pośrednictwem nośnika danych, zwykle kodu QR na produkcie lub przy nim. To nie jest działanie jednorazowe: paszport musi być możliwy do skonsultowania przez strony dalej w łańcuchu, również wiele lat później. Przedsiębiorstwo przetwarzające lub handlujące stalą musi zmierzyć się z pytaniem, jak długo i w jaki sposób te dane będą dostępne, i kto jest za to odpowiedzialny, jeśli samo przedsiębiorstwo nie podejmuje się tej roli.

Ustalenie, kto może zobaczyć które dane

Nie wszystkie dane w paszporcie są widoczne dla każdego. Algunas informacje są przeznaczone dla organów nadzoru, inne dla następnego ogniwa w łańcuchu, jeszcze inne dla użytkownika końcowego. To dotyczy kwestii, która jest wrażliwa dla wielu stalowych przedsiębiorstw: czy dane wrażliwe dla biznesu na temat składu lub procesu muszą być publiczne. Rozporządzenie przewiduje dostęp warstwowy, ale dokładne określenie tego również wynika z aktów delegowanych dla każdej grupy produktów.

Gdzie dzieje się źle w praktyce

Szereg sytuacji pojawia się regularnie w praktyce wśród przedsiębiorstw przygotowujących się do paszportu produktu:

Rozpoczęcie zbyt wcześnie z błędnym założeniem. Przedsiębiorstwo uważa, że obowiązek już obowiązuje dla jego produktu, podczas gdy odpowiedni akt delegowany jeszcze nie został opublikowany. Inwestuje się w systemy, które ostatecznie nie są zgodne z ostatecznymiWymaganiami.

Gromadzenie danych bez struktury. Przedsiębiorstwo zaczyna zbierać dokumentację dotyczącą składu i pochodzenia, ale robi to ad hoc, bez ustalonego formatu. Gdy wymogi stają się konkretne, praca musi być wykonana od nowa.

Niejasność między dostawcą a odbiorcą. Hurtownia stali zakłada, że producent dostarczy paszport; producent zakłada, że handel to robi, ponieważ przetwarza produkt. Nikt tego wcześniej nie ustala.

Zamieszanie dotyczące tego, co musi być publiczne. Przedsiębiorstwo dzieli się z ostrożności więcej danymi niż potrzeba, lub odwrotnie — zbyt mało, ponieważ nie jest jasne, które dane powinny być widoczne dla których stron.

Brak uwagi na długi okres przechowywania. Przedsiębiorstwo skupia się na momencie sprzedaży, ale zapomina, że paszport i nośnik danych muszą być dostępne przez lata, nawet jeśli przedsiębiorstwo samo zmieni system lub zaprzestanie linii produktowej.

Co możesz dokumentować

Jeszcze zanim pojawi się delegowana handlowość, praktyczne jest uporządkowanie kilku spraw:

Przegląd na linię produktów, które półfabrykaty stalowe i produkty końcowe przedsiębiorstwo wprowadza na rynek, aby szybko można było ustalić czy paszport produktu będzie dotyczył własnej stali gdy przepisy staną się konkretne.
Inwentaryzacja, które dane dotyczące pochodzenia, składu i obróbki są już dostępne oraz w których systemach.
Umowy z dostawcami i odbiorcami dotyczące tego, kto dostarcza które dane, z wyprzedzeniem wobec pytania które dane będą musiały znaleźć się w paszporcie produktu stali.
Notatka zawierająca dane kontaktowe osoby odpowiedzialnej i proces śledzenia zmian w przepisach, w tym pytanie kiedy paszport produktu stali stanie się obowiązkowy.
Notka dotycząca danych, które przedsiębiorstwo uważa za wrażliwe dla biznesu, aby rozmowa ta nie pojawiła się dopiero w momencie, gdy paszport musi być faktycznie opracowany.

To przygotowanie nie ustanawia zobowiązań, które jeszcze nie istnieją, ale zapewnia, że przedsiębiorstwo nie zaczyna od zera, gdy tylko pierwsza delegowana handlowość dotycząca stali zostanie opublikowana.

To nie jest porady prawna. Ta strona zawiera ogólne informacje na temat przepisów, których dotyczy ta platforma. Nie znamy Twojej sytuacji. W razie wątpliwości dotyczących Twojego przypadku skonsultuj się z prawnikiem lub właściwym organem nadzoru.

Napisane przy użyciu AI na podstawie źródeł powyżej, sprawdzone przez człowieka dnia 2026-08-22. Coś się nie zgadza? Daj nam znać — korekty mają pierwszeństwo.