Hoe leg ik het aandeel schroot in de smelt vast?

Wat u concreet moet doen

Wat er van u wordt verwacht

Het schrootaandeel als onderdeel van het productpaspoort

Het digitale productpaspoort bevat productinformatie die per productgroep nog wordt uitgewerkt in een gedelegeerde handeling op grond van artikel 10 van de ESPR (Verordening (EU) 2024/1781). Het aandeel schroot in de smelt — het percentage gerecycled staal dat in een charge is verwerkt — ligt in het verlengde van de gegevens die nu al standaard rond herkomst en samenstelling worden gevraagd. Voor een bedrijf van 10 tot 100 medewerkers betekent dit vooral dat de cijfers die nu misschien alleen intern voor kwaliteitsborging worden bijgehouden, straks ook extern herleidbaar en overdraagbaar moeten zijn. Wie dat percentage nu al per charge of per productiebatch vastlegt, hoeft bij invoering van de verplichting alleen de aansluiting op het paspoort te regelen. Wie dat nog niet doet, moet een registratieproces optuigen dat nu nog niet bestaat.

Een onderbouwde en herleidbare berekening

Een schrootaandeel is geen losstaand getal — het moet te herleiden zijn tot een berekening of meting die aansluit bij een erkende methode. Artikel 39 van de ESPR bepaalt dat de test-, meet- en berekeningsmethoden voor de gegevens in het paspoort betrouwbaar, nauwkeurig en reproduceerbaar moeten zijn, en dat waar mogelijk wordt aangesloten bij geharmoniseerde normen. Voor een middelgroot metaalverwerkend bedrijf betekent dit dat een schatting op basis van vuistregels ("meestal rond de veertig procent") niet voldoet; er moet een berekeningswijze zijn die per charge herleidbaar is naar inputmateriaal, weegbonnen of chargeprotocollen. Meer over de manier waarop dat soort waarden onderbouwd moet worden staat beschreven op de pagina over de methode voor het meten van waarden voor het paspoort.

Herleidbaarheid naar de herkomst van het schroot

Het schrootaandeel zegt iets over de hoeveelheid, maar zonder herkomst is het cijfer weinig zeggend. Schroot uit eigen productieafval, schroot van derden, en schroot dat via een tussenhandel is aangekocht hebben elk een andere herleidbaarheid. Voor bedrijven die zelf smelten of die smeltgegevens doorgeven aan afnemers, betekent dit dat de herkomstregistratie van het schroot naast de herkomst van primair ijzererts moet komen te staan. Dat raakt direct de vraag hoe de herkomst van grondstoffen wordt vastgelegd, zoals besproken op de pagina over het vastleggen van de herkomst van ijzererts.

Aansluiting op bestaande kwaliteitsdocumentatie

Voor veel staalbedrijven bestaat er al een keuringscertificaat 3.1 waarin chemische samenstelling en fysische eigenschappen van een charge zijn vastgelegd. Het schrootaandeel is op dit moment meestal geen verplicht onderdeel van dat certificaat, maar de onderliggende chargeadministratie bevat vaak al voldoende gegevens om het alsnog af te leiden. Hoe dat certificaat zich verhoudt tot de nieuwe paspoortverplichtingen staat toegelicht op de pagina over de relatie tussen het keuringscertificaat 3.1 en het productpaspoort.

Waar het misgaat in de praktijk

Schatting in plaats van registratie. Een smelterij werkt met een vaste receptuur van schroot en primair materiaal, en rapporteert al jaren "circa 30% schroot" op basis van een oude procesberekening. Er is geen actuele, per-charge onderbouwing meer, terwijl juist die herleidbaarheid straks relevant wordt.

Schroot van gemengde herkomst. Een verwerker koopt schroot in via meerdere leveranciers, soms gesorteerd, soms gemengd. Het aandeel in de smelt wordt berekend op basis van het totale gewicht aan schroot dat de oven ingaat, zonder onderscheid naar herkomst of kwaliteit. Zodra herkomst gevraagd wordt naast aandeel, ontbreekt die uitsplitsing.

Verschil tussen boekhoudkundig en fysiek aandeel. Sommige bedrijven berekenen het schrootaandeel op jaarbasis (totale schrootinkoop gedeeld door totale productie), niet per charge. Dat geeft een bedrijfsgemiddelde, maar geen waarde die aan een specifiek product of specifieke partij is toe te schrijven — en het paspoort is nu eenmaal productgebonden.

Doorgifte zonder onderbouwing. Een handelaar geeft het schrootpercentage van een fabrikant één op één door aan een afnemer, zonder te weten op welke meet- of berekeningsmethode dat cijfer is gebaseerd. Als de afnemer om onderbouwing vraagt, is die niet voorhanden omdat de tussenhandel het cijfer alleen heeft overgenomen.

Verwarring met CO2-cijfers. Het schrootaandeel wordt soms behandeld als synoniem voor een lage CO2-uitstoot, terwijl het een apart gegeven is met een eigen berekeningsgrondslag. Wie dat gelijkstelt, loopt het risico dat de onderbouwing van de CO2-waarde — beschreven op de pagina over het aantonen van CO2-uitstoot per ton staal — niet aansluit op de onderbouwing van het schrootpercentage, met tegenstrijdige cijfers in het paspoort als gevolg.

Wat u kunt vastleggen

• Chargeregistratie: per smeltcharge de hoeveelheid schroot en de hoeveelheid primair materiaal, in gewicht, met datum en ovennummer.
• Herkomstadministratie van het schroot: leverancier, herkomstverklaring (eigen productieafval, extern schroot, geïmporteerd schroot) en eventuele sorteercertificaten.
• Berekeningsmethode: een vastgelegde rekenwijze (bijvoorbeeld gewicht schroot gedeeld door totaal chargegewicht) inclusief de bron van de weeggegevens, zodat de uitkomst reproduceerbaar is.
• Koppeling met kwaliteitsdocumentatie: een vaste plek in of naast het keuringscertificaat 3.1 waar het schrootaandeel per charge terug te vinden is.
• Wijzigingslog: een overzicht van wanneer en waarom de berekeningsmethode is aangepast, zodat oudere en nieuwere cijfers niet zonder toelichting naast elkaar bestaan.
• Onderscheid tussen gemiddelde en per-product waarde: een duidelijke aantekening of een gerapporteerd percentage een jaargemiddelde is of een waarde die aan één specifieke partij is toe te schrijven.

Deze vastlegging is ook van belang bij het bepalen van de bredere samenstelling van het materiaal, zoals de vraag welke staalsoort en norm in het productpaspoort worden opgenomen, en bij het onderbouwen van de recyclebaarheid van het staal voor het paspoort, waarvoor het schrootaandeel een van de onderliggende gegevens vormt.