Czy paszport produktu obowiązuje dla półwyrobów ze stali?

Półfabrykaty podlegają szeroką definicję produktu w ramach ESPR

Tak, półfabrykaty ze stali i żelaza zasadniczo podlegają zakresowi zastosowania ESPR. Rozporządzenie nie mówi o "produktach końcowych", ale o "produktach" w szerokim sensie, a definicja zawarta w artykule 2 Rozporządzenia (UE) 2024/1781 wyraźnie obejmuje komponenty i produkty pośrednie. Płyta, rura, profil lub pręt wprowadzany na rynek jako półfabrykat jest zatem "produktem" w rozumieniu tego rozporządzenia, nawet jeśli materiał ten podlegnie później dalszemu przetworzeniu u przetwórcy metali lub przedsiębiorstwa budowlanego. Fakt, że nie jest to ostatni ogniw w łańcuchu, nie stanowi zatem przeszkody do jego włączenia.

Ważne jest jednak rozróżnienie między zakresem a obowiązkiem. Fakt, że coś podlega definicji produktu zawartej w artykule 2, nie oznacza jeszcze, że musi mieć dla niego cyfrowy paszport produktu. ESPR jest rozporządzeniem ramowym: zawiera możliwość i reguły gry, ale dla każdej grupy produktów oddzielny akt delegowany określa, czy i na jakich warunkach ta grupa faktycznie będzie miała obowiązek paszportu. Dla półfabrykatów stalowych i żelaznych ten akt nie istnieje jeszcze.

Dla stali i żelaza, ale obowiązek paszportu dotyczy poszczególnych grup produktów

To rozróżnienie bezpośrednio dotyczy grupy docelowej tej platformy: handel stalowy, przetwórcy metali i przedsiębiorstwa budowlane pracują praktycznie codziennie z półfabrykatami — walcowanymi produktami, rurami, profilami, prętami, materiałami płytowymi. Te materiały, biorąc pod uwagę artykuł 2, podlegają szeroką definicję produktu ESPR i dlatego nie stanowią kategorii, która z definicji pozostaje poza zasięgiem, tak jak np. artykuły spożywcze czy leki, które są wyłączone na mocy artykułu 1.

To jednak nie oznacza, że każdy kawałek stali, który teraz opuszcza bramę fabryki, musi już spełniać wymagania paszportu. Dopóki dla grupy produktów żelazo i stal nie został przyjęty akt delegowany z konkretnymi wymaganiami ekodesajnu i informacji, nie istnieje obowiązek paszportu dla tej grupy. Zakres zastosowania rozporządzenia ramowego i moment, w którym powstaje konkretny obowiązek, to dwie różne kwestie. Na pierwszą pytanie można już odpowiedzieć na podstawie artykułów 1 i 2; druga zależy od planu działań i wynikającego z niego aktu delegowanego.

Data nie jest jeszcze ustalona: trasa planu działań do aktu delegowanego

W chwili obecnej nie ma ustalonej daty, od której paszport dla półfabrykatów stalowych i żelaznych stanie się obowiązkowy. Co natomiast jest ustalone, to trasa, przez którą ta data będzie ustalana: Komisja Europejska pracuje z planem działań ESPR na okres 2025-2030, a żelazo i stal figurują w nim jako grupa produktów. Pierwszy akt delegowany dla tej grupy oczekiwany jest w 2026 r.; wynikające z niego obowiązki wchodzą w życie zwykle kilka miesięcy po opublikowaniu — dla wcześniejszych grup produktów ESPR osiemnaście miesięcy po akcie delegowanym jest wzorem powszechnym. Na tej podstawie dla stali i żelaza oczekiwany jest moment około 2028 r., ale jest to oczekiwanie, a nie ustalona data. Zaraz po opublikowaniu aktu delegowanego rzeczywista data będzie znana i zostanie tu podana.

Do tego czasu obowiązuje: istnieje rozporządzenie ramowe umożliwiające ustalenie wymogów dla tej grupy produktów oraz plan działań wskazujący, kiedy to w przybliżeniu nastąpi. Nie ma obowiązku bieżącego.

Co to oznacza dla handlarza stali lub przetwórcy metali

Dla osób pracujących obecnie z półproduktami ze stali lub żelaza, pierwszym krokiem jest po prostu ustalenie, że własny produkt — płyta, profil, rura, pręt — spada pod szerokie pojęcie produktu określone w artykule 2 i dlatego nie jest z góry wyłączone z pola widzenia. Drugim krokiem jest rozróżnienie między "czy w przyszłości może pojawić się obowiązek" a "czy już teraz istnieje obowiązek": w przypadku żelaza i stali ten ostatni przypadek jeszcze nie ma miejsca, dopóki nie zostanie opublikowana delegowana handlowość. Trzecim krokiem jest śledzenie planu pracy, ponieważ opublikowanie tej handlowości to moment, w którym konkretne wymogi — i konkretna data wejścia w życie — stają się znane. Ci, którzy chcą z wyprzedzeniem zastanowić się, jakie dane będą wkrótce potrzebne (pochodzenie, skład, historia obróbki), mogą to robić bez konieczności powoływania się już na prawny obowiązek; jest to kwestia przygotowania, a nie zgodności.

Podstawa: artykuł 1 i artykuł 2 ESPR

Wniosek ten wynika bezpośrednio z tekstu samego rozporządzenia. Artykuł 1 Rozporządzenia (UE) 2024/1781 opisuje przedmiot i zakres: ESPR to rozporządzenie ramowe, które umożliwia wymogi ecodesign dla produktów fizycznych, z kilkoma wyraźnymi wyłączeniami, które nie dotyczą półproduktów ze stali. Artykuł 2 zawiera definicje, a pojęcie produktu jest tam sformułowane w taki sposób, że komponenty i produkty pośrednie wyraźnie pod niego podpadają. Razem te dwa artykuły stanowią podstawę do wniosku, że półprodukt ze stali lub żelaza jest "produktem" w rozumieniu ESPR, podczas gdy to samo rozporządzenie jednocześnie określa, że konkretne wymogi — takie jak obowiązek paszportu — są uzupełniane dla każdej grupy produktów za pomocą delegowanej handlowości.

Ci, którzy chcą to sprawdzić, mogą zapoznać się z artykułami 1 i 2 ESPR za pomocą linków poniżej tego artykułu i śledzić postęp delegowanej handlowości dla żelaza i stali po jej opublikowaniu — ta strona zostanie zaktualizowana, gdy to nastąpi.

Na czym opiera się ta informacja

Samo rozporządzenie znajduje się na EUR-Lex. Informujemy o każde stwierdzeniu; nie musisz nam ufać.

Co konkretnie musisz zrobić

Blachy stalowe, stal do zbrojenia, rury, profile, zwoje: prawie wszystko, co handluje stalą, nie jest w sensie prawnym "produktem końcowym", ale półfabrykatem. Jest dalej przetwarzany, spawany, zginany, montowany na coś innego. Dla wielu przedsiębiorców w sektorze stalowym jest to powodem do myślenia, że cyfrowy paszport produktu ich nie dotyczy: byłoby to coś dla producenta ostatecznej maszyny lub ostatecznej konstrukcji. To założenie niekoniecznie jest słuszne, i właśnie dlatego ten temat wymaga pogłębienia.

ESPR (Rozporządzenie (UE) 2024/1781) nie dokonuje w artykule 1 i artykule 2 ogólnego rozróżnienia między półfabrykatem a produktem końcowym jako takim. Rozporządzenie mówi o produktach i grupach produktów, które są wskazane w drodze aktów delegowanych. Czy półfabrykat stalowy podlega obowiązkom, zależy zatem nie od pytania, czy jest "produktem pośrednim", ale od pytania, czy grupa produktów, do której należy, została wskazana w akcie delegowanym. To wskazanie dla stali jeszcze nie istnieje. Co dokładnie będzie podlegać, opisane jest na stronie dotyczącej które produkty sektora stalowego podlegają ESPR.

Czego się od Ciebie oczekuje

Sprawdzenia, czy Twoja grupa produktów jest wskazana

Obowiązki wynikające z ESPR nie powstają z samego rozporządzenia, ale z aktu delegowanego, który wskazuje określoną grupę produktów. Dla przedsiębiorstwa zatrudniającego od 10 do 100 pracowników oznacza to w praktyce: na razie nie jest potrzebna żadna akcja w oparciu jedynie o artykuł 1 lub artykuł 2, ale warto śledzić, które grupy produktów są zawarte w aktach delegowanych i czy produkty stalowe — półfabrykat czy nie — są w nich wymienione. Jak dokładnie działa to wskazanie, wyjaśnione jest na stronie dotyczącej czym jest akt delegowany i dlaczego określa, co musisz robić.

Rozróżnienia między "podleganiem rozporządzeniu" a "posiadaniem obowiązków"

Artykuł 1 ESPR opisuje szerokie pole stosowania: prawie wszystkie dobra materialne wprowadzane na rynek mogą potencjalnie podlegać rozporządzeniu. To coś innego niż konieczność dostarczania paszportu już teraz. Dla średniego przedsiębiorstwa metalowego oznacza to, że warto śledzić ostro, który etap regulacji jest aktualny: szerokie pole stosowania rozporządzenia, czy konkretny obowiązek z aktu delegowanego dla określonej grupy produktów. Przegląd tego rozróżnienia znajduje się na stronie dotyczącej co dokładnie zmienia się dla sektora stalowego.

Współpraca jako dostawca, również bez własnego obowiązku

Nawet jeśli półfabrykat sam w sobie nie jest wskazany, może się zdarzyć, że odbiorca — przedsiębiorstwo budowlane lub producent maszyn — faktycznie podlega wskazanej grupie produktów i potrzebuje danych o składzie, pochodzeniu lub właściwościach stali, aby zestawić swój własny paszport. Dla handlu stalą lub przetwórcy metali oznacza to, że praktycznie może być przydatne już teraz śledzenie, jakie dane proszą o nie klienci, nawet jeśli nie ma jeszcze żadnego ustawowego obowiązku wstawienia tych danych do paszportu. Jakie dane to zazwyczaj są, opisane jest na stronie dotyczącej jakie dane zawiera paszport produktu stali.

Gdzie dzieje się źle w praktyce

Założenie oparte na "to tylko półfabrykat". Przedsiębiorstwo produkcyjne całkowicie ignoruje temat, ponieważ sądzi, że pod ESPR podlegają tylko produkty końcowe. To rozróżnienie nie jest sformułowane w artykule 1 czy artykule 2; ryzyko polega na tym, że przedsiębiorstwo zaczyna się przygotowywać zbyt późno, gdy grupa produktów zostanie jednak wskazana.

Zamieszanie między "stalą" jako materiałem a "produktem stalowym" jako grupą produktów. Niektóre przedsiębiorstwa myślą, że będzie jedna reguła ESPR dla "stali". W rzeczywistości rozporządzenie działa z grupami produktów, które są ustalane w drodze każdego aktu delegowanego i które mogą być szczegółowe (na przykład stal do zbrojenia lub blachy do określonego zastosowania). Ogólne założenie dotyczące "stali" prowadzi do fałszywych oczekiwań.

Pytania klientów, które wyprzedzają obowiązki, które jeszcze nie istnieją. Nabywca prosi już teraz o cyfrowy paszport produktu, podczas gdy dla danej grupy produktów nie opublikowano jeszcze delegowanego aktu. Dostawca, który na to przystaje bez sprawdzenia statusu prawnego, może złożyć zobowiązania, które nie są zgodne z tym, co faktycznie jest wymagane.

Niejasność między obowiązkami w łańcuchu dostaw a obowiązkami własnymi. Dostawca wyrobów nieskończonych zakłada, że ponieważ nabywca musi dostarczyć paszport, dostawca też musi opracować paszport. Nie jest to automatyczne: obowiązek może spoczywać na stronie, która wprowadza produkt końcowy na rynek, podczas gdy podwykonawca dostarcza tylko dane.

Niedocenianie czasu potrzebnego na dostosowanie wewnętrznych systemów. Nawet bez konkretnego obowiązku w tej chwili, może się zdarzyć, że dane dotyczące składu lub pochodzenia nie są systematycznie rejestrowane. Gdy delegowany akt faktycznie się pojawi, okazuje się, że jest mało czasu na rekonstrukcję danych.

Co możesz dokumentować

Przegląd grup produktów z własnej produkcji lub handlu, które mogą być istotne dla przyszłych delegowanych aktów, aby okresowo sprawdzać to względem opublikowanych planów prac ESPR.
Wewnętrzna notatka dotycząca tego, którzy klienci lub odbiorcy zadają już pytania na temat cyfrowego paszportu produktu i z jakich powodów.
Teczka podstawowa na linię produktów zawierająca dane, które prawdopodobnie będą istotne (skład, pochodzenie, dane procesowe), nawet jeśli nie ma na to teraz obowiązku ustawowego — jest to zgodne z pytaniem, jakie dane zwykle pojawiają się w takim paszporcie.
Umowy z podwykonawcami dotyczące informacji, którą mogą dostarczyć, zawarte w umowie zakupu lub dostawy, aby własny łańcuch dostaw nie stanął w miejscu, gdy pojawi się obowiązek.
Notatka dotycząca statusu informacji stanowiącej tajemnicę handlową: jakie dane przedsiębiorstwo utrzymuje wewnętrznie, ale niekoniecznie chce dzielić się nimi zewnętrznie, istotne przy pytaniu, czy dane stanowiące tajemnicę handlową dotyczące stali muszą być publiczne.
Okresowa kontrola własnej sytuacji pod kątem tego, czy przedsiębiorstwo, pomimo ograniczonej liczby pracowników, może jednak zostać objęte tymi obowiązkami — patrz wyjaśnienie dotyczące paszportu produktu i małych przedsiębiorstw.

W przypadku wyrobów nieskończonych ze stali nie ma zatem gotowej odpowiedzi na podstawie ich statusu jako "wyrobu nieskończonego" samego w sobie. Wynik zależy od tego, która grupa produktów ma zastosowanie i czy dla niej opublikowano delegowany akt — coś, co wciąż musi się okazać.

To nie jest porady prawna. Ta strona zawiera ogólne informacje na temat przepisów, których dotyczy ta platforma. Nie znamy Twojej sytuacji. W razie wątpliwości dotyczących Twojego przypadku skonsultuj się z prawnikiem lub właściwym organem nadzoru.

Napisane przy użyciu AI na podstawie źródeł powyżej, sprawdzone przez człowieka dnia 2026-08-22. Coś się nie zgadza? Daj nam znać — korekty mają pierwszeństwo.