welke toezichthouder controleert het productpaspoort in nederland

Wat u concreet moet doen

Wat er van u wordt verwacht

Wie het productpaspoort van staal maakt, verkoopt of verhandelt, krijgt op enig moment te maken met markttoezicht. Verordening (EU) 2019/1020 regelt hoe dat toezicht in de EU is opgezet, en artikel 27 van de ESPR (Verordening (EU) 2024/1781) legt vast welke informatie fabrikanten beschikbaar moeten houden voor de instanties die daarom vragen. Nederland moet op basis daarvan een markttoezichtautoriteit aanwijzen of aanwijzen welke bestaande toezichthouder deze taak krijgt voor producten met een digitaal productpaspoort. Op het moment van schrijven staat nog niet vast welke Nederlandse instantie dat voor staal en ijzeren halffabricaten wordt — dat volgt uit de nationale uitvoeringswetgeving die na de gedelegeerde handeling voor deze productgroep komt.

Informatie beschikbaar houden

Verordening (EU) 2019/1020 gaat uit van een systeem waarin een marktdeelnemer op verzoek documentatie en technische informatie kan overleggen. Voor een bedrijf van 10 tot 100 medewerkers betekent dat concreet: de gegevens die in het productpaspoort staan, en de onderbouwing daarachter, moeten op korte termijn opvraagbaar zijn. Niet ergens los in een mailbox van een medewerker die drie jaar geleden is vertrokken, maar op een plek waar iemand binnen het bedrijf ze terug kan vinden.

Weten wie waarvoor verantwoordelijk is

Markttoezicht richt zich niet automatisch op de partij die het paspoort feitelijk heeft samengesteld — het richt zich op de marktdeelnemer die er volgens de regels verantwoordelijk voor is. Dat is niet in elke schakel van de keten dezelfde partij. Wie twijfelt of dat de fabrikant, de importeur of het eigen bedrijf is, vindt de basisverdeling in wie is verantwoordelijk voor het productpaspoort van staal? en de scherpere afbakening in ben ik importeur of fabrikant volgens de ESPR?. Een handelaar die staal alleen doorverkoopt heeft weer een andere positie, beschreven onder welke verplichtingen heeft een distributeur of handelaar van staal?

Meewerken aan een verzoek van de toezichthouder

Verordening (EU) 2019/1020 gaat uit van medewerking: een marktdeelnemer die om informatie wordt gevraagd, werkt daaraan mee binnen de termijn die de toezichthouder stelt. Voor een middelgroot bedrijf betekent dit dat er iemand moet zijn die weet welk paspoort bij welke partij staal hoort, en die de vraag kan doorzetten naar de juiste persoon of het juiste systeem — zeker als het paspoort niet zelf is opgesteld maar is overgenomen van een fabrikant buiten de EU, een situatie die apart wordt behandeld in mijn fabrikant zit buiten de Europese Unie — wie regelt het productpaspoort dan?

Waar het misgaat in de praktijk

Een paar situaties komen steeds terug bij bedrijven die met markttoezicht te maken krijgen, ook al gaat het dan nog niet per se om staal specifiek:

• De QR-code verwijst naar een paspoort dat niet meer online staat. De hostingpartij is gestopt, het contract is niet verlengd, of een interne migratie is misgegaan. Het paspoort bestaat op papier nog wel, maar is niet meer bereikbaar zoals de regels vereisen.
• Niemand in het bedrijf weet nog wie het paspoort heeft samengesteld. Na personeelswisselingen is de kennis over de herkomst van de gegevens verdwenen, terwijl een toezichthouder juist vraagt naar de onderbouwing achter een claim in het paspoort.
• Een product wordt onder een eigen merk verkocht, maar de paspoortverplichtingen zijn nooit heroverwogen. Wie staal ompakt of onder eigen naam op de markt brengt, kan daardoor in een andere rol terechtkomen dan hij dacht — zie ik verkoop staal onder mijn eigen merk — welke verplichtingen krijg ik?
• Verkoop via een marktplaats zonder dat is vastgelegd wie welke informatie levert. Bij verkoop via een online platform kan onduidelijk zijn wie de partij is die de toezichthouder aanspreekt — dit wordt uitgewerkt in wat betekent het productpaspoort als ik staal via een online marktplaats verkoop?
• Het paspoort bestaat, maar de gegevens erin blijken onjuist of verouderd. Dan verschuift de vraag van "is er een paspoort" naar "wie is aansprakelijk voor de fout", een onderwerp dat apart aan de orde komt onder wie is aansprakelijk als er foute gegevens in het productpaspoort staan

Wat u kunt vastleggen

Zonder dat de Nederlandse toezichthouder al bekend is, kan een bedrijf wel al orde op zaken stellen zodat een verzoek om informatie geen crisis wordt:

• Een overzicht van welke productgroepen staal het bedrijf verhandelt of verwerkt, en welk paspoort daarbij hoort.
• Een vastgelegde afspraak over wie binnen het bedrijf verantwoordelijk is voor het bijhouden en terugvinden van paspoortgegevens — ook na personeelswisselingen.
• Correspondentie en documentatie van de fabrikant of importeur waarop het paspoort is gebaseerd, bewaard op een vaste plek en niet alleen in een individuele mailbox.
• Een afspraak met de hostingpartij (of intern) over de bewaartermijn en bereikbaarheid van het paspoort, inclusief wat er gebeurt bij een wisseling van leverancier of platform.
• Bij twijfel over de eigen rol in de keten: een korte notitie waarin is vastgelegd op basis van welke overweging het bedrijf zichzelf als fabrikant, importeur, distributeur of merkhouder beschouwt — nuttig als een toezichthouder daarnaar vraagt.

Voor bedrijven die zich afvragen of dit soort dossiervorming intern moet gebeuren of kan worden uitbesteed, gaat heb ik extra personeel nodig voor het productpaspoort of kan ik het uitbesteden verder in op die keuze. En voor wie zich afvraagt wat er feitelijk gebeurt als dit soort vastlegging ontbreekt op het moment dat de verplichtingen ingaan, is er wat gebeurt er als ik geen productpaspoort heb voor mijn staal?

Zodra de Nederlandse uitvoeringswetgeving de aangewezen markttoezichtautoriteit voor deze productgroep noemt, wordt dat hier aangevuld.