wie is aansprakelijk als er foute gegevens in het productpaspoort staan

Wat u concreet moet doen

Wat er van u wordt verwacht

De ESPR legt de verantwoordelijkheid voor de juistheid van gegevens in het digitaal productpaspoort bij degene die het product op de markt brengt. Dat is meestal de fabrikant, maar kan ook de importeur zijn wanneer die buiten de EU gevestigde fabrikanten vertegenwoordigt. Wie precies welke rol heeft, staat beschreven op de pagina Wie is verantwoordelijk voor het productpaspoort van staal? — dat onderscheid is bepalend voor de vraag wie de gegevens moet kunnen onderbouwen.

Correcte en volledige gegevens aanleveren (artikel 27 ESPR)

Artikel 27 van de ESPR beschrijft de verplichtingen van fabrikanten, waaronder het waarborgen dat het product en de bijbehorende informatie voldoen aan de eisen die voor dat product gelden. Voor een bedrijf van 10 tot 100 medewerkers betekent dit praktisch dat iemand binnen de organisatie moet kunnen aanwijzen waar een gegeven in het paspoort vandaan komt — een testrapport, een certificaat van een toeleverancier, een interne meting. Zonder die onderbouwing is een gegeven in het paspoort een bewering zonder bewijs.

Zorgen dat het paspoort aan de technische eisen voldoet (artikel 9 ESPR)

Artikel 9 van de ESPR beschrijft wat een digitaal productpaspoort moet bevatten en hoe het toegankelijk moet zijn via de QR-datadrager. Dit raakt niet alleen de inhoud, maar ook de vorm: een paspoort dat wel juiste gegevens bevat maar niet aan de structuur- of toegankelijkheidseisen voldoet, is evengoed een gebrek. Voor bedrijven die onder eigen merk verkopen is dit een aandachtspunt dat vaak wordt onderschat; op de pagina Ik verkoop staal onder mijn eigen merk — welke verplichtingen krijg ik? staat toegelicht wanneer die verantwoordelijkheid verschuift naar de merkhouder.

Gebruik van de juiste test-, meet- en berekeningsmethoden (artikel 39 ESPR)

Artikel 39 van de ESPR schrijft voor dat gegevens moeten zijn vastgesteld met betrouwbare, nauwkeurige en reproduceerbare methoden. Voor een metaalverwerker of staalhandel die gegevens overneemt van een toeleverancier betekent dit dat de herkomst van een cijfer — bijvoorbeeld een samenstelling of een milieukenmerk — te herleiden moet zijn tot een methode die aan die eisen voldoet. Wie zelf geen laboratorium heeft, leunt op de documentatie van de partij die de meting heeft uitgevoerd.

Geen omzeiling of verslechtering van prestaties (artikel 40 ESPR)

Artikel 40 van de ESPR richt zich op het voorkomen van praktijken waarbij een product zodanig wordt ontworpen of gepresenteerd dat het gunstiger scoort dan de werkelijke prestatie, of waarbij de prestatie verslechtert zodra dat niet meer wordt getoetst. Voor halffabricaten van staal is dit minder een kwestie van "sjoemelsoftware" en meer een kwestie van consistentie: het gegeven dat in het paspoort staat, moet overeenkomen met wat er werkelijk in de partij zit, ook bij latere leveringen van dezelfde specificatie.

Waar het misgaat in de praktijk

Een paar situaties waarin foute gegevens in de praktijk ontstaan:

• Een toeleverancier levert een certificaat dat bij een andere samenstelling hoort dan de daadwerkelijk geleverde partij, en niemand controleert dat vóór het gegeven in het paspoort belandt.
• Een gegeven wordt handmatig overgetypt van een papieren certificaat naar het digitale systeem, en er ontstaat een fout in een cijfer of eenheid.
• Een bedrijf neemt gegevens over van de fabrikant zonder te weten dat het zelf, als importeur van buiten de EU, verantwoordelijk is voor de juistheid — zie de toelichting op Ben ik importeur of fabrikant volgens de ESPR?.
• Een distributeur verandert niets aan het product, maar plakt een eigen etiket of verpakking erover en realiseert zich niet dat dit gevolgen kan hebben voor wie er op aangesproken wordt — nadere uitleg staat bij Welke verplichtingen heeft een distributeur of handelaar van staal?.
• Gegevens worden op één moment vastgelegd, maar het productieproces verandert daarna — een andere legering, een andere leverancier van grondstof — zonder dat het paspoort wordt bijgewerkt.

Wat u kunt vastleggen

• Een overzicht van elk gegeven in het paspoort met de bijbehorende bron: testrapport, certificaat, interne meting, of opgave van een toeleverancier.
• Afspraken met toeleveranciers over wie welk gegeven aanlevert en wie instaat voor de juistheid daarvan, bijvoorbeeld vastgelegd in een leveranciersovereenkomst of inkoopvoorwaarden.
• Een intern proces voor het bijwerken van het paspoort bij wijzigingen in samenstelling, herkomst of productieproces.
• Een controlestap voordat gegevens definitief in het paspoort worden opgenomen — wie zet de laatste handtekening, en op basis van welke documenten.
• Bewijs van de gebruikte test-, meet- of berekeningsmethode per gegeven, zodat bij vragen kan worden aangetoond dat de methode aansluit bij wat artikel 39 van de ESPR beschrijft.

Wie dit intern niet kan organiseren, kan overwegen dit uit te besteden; de afweging daarbij staat beschreven op de pagina heb ik extra personeel nodig voor het productpaspoort of kan ik het uitbesteden. De vraag wie uiteindelijk aansprakelijk is bij een fout gegeven — de fabrikant, de importeur, of een partij die het product onder eigen merk verkoopt — is op dit moment nog niet in alle situaties met zekerheid te beantwoorden op basis van de huidige tekst van de ESPR. Wat wel vaststaat: de verplichting om gegevens te kunnen onderbouwen ligt bij degene die het product op de markt brengt, en die verplichting bestaat onafhankelijk van de vraag of er al een gedelegeerde handeling is voor staal. Zodra hierover meer duidelijkheid komt, wordt deze pagina bijgewerkt.