welke boete kan ik krijgen als ik geen productpaspoort heb voor mijn staal

Wat u concreet moet doen

Wat er van u wordt verwacht

De vraag "welke boete staat er op het ontbreken van een productpaspoort" is op dit moment niet met een bedrag te beantwoorden. De ESPR (Verordening (EU) 2024/1781) laat de vaststelling van sancties over aan de EU-lidstaten. Nederland moet dus zelf een sanctieregime vastleggen, en dat is er nog niet. Wat er wél al ligt, is het kader waarbinnen markttoezicht en handhaving gaan plaatsvinden: Verordening (EU) 2019/1020. Die verordening regelt hoe toezichthouders producten mogen controleren en welke maatregelen zij kunnen nemen als een product niet aan de eisen voldoet — los van de vraag welk geldbedrag daaraan uiteindelijk gekoppeld wordt.

Voor een bedrijf tussen de 10 en 100 medewerkers is het praktisch nuttiger om te kijken naar wat er wél al vaststaat, dan te wachten op een boetetabel die er nog niet is.

Zorgen dat het product een paspoort heeft voordat het op de markt komt

De verplichting om een productpaspoort aanwezig te laten zijn, ligt bij degene die het product op de markt brengt. Wie dat precies is, verschilt per situatie: een fabricant, een importeur van buiten de EU, of soms een handelaar die onder eigen merk verkoopt. Een bedrijf van deze omvang doet er goed aan om voor elk productlijn te bepalen wie in de keten die rol vervult, want daarvan hangt af wie het paspoort moet laten samenstellen en wie erop aanspreekbaar is. Dat is precies waar veel bedrijven al vastlopen voordat er zelfs over toezicht wordt gesproken — zie wie is verantwoordelijk voor het productpaspoort van staal?.

Beoordelen of u fabrikant, importeur of iets anders bent

De verplichtingen die uit de ESPR volgen, verschillen naar rol. Een bedrijf dat staal uit een land buiten de EU haalt en onder eigen naam verkoopt, kan voor die producten als importeur of zelfs als fabrikant worden aangemerkt, met de bijbehorende verplichtingen. Dat onderscheid is niet altijd vanzelfsprekend en verdient een eigen beoordeling — zie ben ik importeur of fabrikant volgens de ESPR?.

Het paspoort niet laten manipuleren of omzeilen

Artikel 40 van de ESPR (Verordening (EU) 2024/1781) verplicht tot het voorkomen van omzeiling en van verslechtering van prestaties die anders in het paspoort zichtbaar zouden zijn. Dat betekent concreet dat een bedrijf niet mag sturen op het "verbeteren" van gegevens zonder dat dit de werkelijke samenstelling of prestatie van het staal weerspiegelt. Voor een productiebedrijf raakt dit vooral de kwaliteitsborging: de gegevens die worden aangeleverd voor het paspoort moeten overeenkomen met wat er daadwerkelijk geproduceerd en geleverd wordt.

Meewerken aan markttoezicht

Verordening (EU) 2019/1020 geeft toezichthouders bevoegdheden om documentatie op te vragen, producten te controleren en corrigerende maatregelen te eisen. Voor een bedrijf van deze omvang betekent dit dat er iemand moet zijn die weet waar de onderliggende gegevens van het paspoort vandaan komen en die deze op verzoek kan tonen. Welke toezichthouder dat in Nederland concreet wordt en hoe die controles verlopen, wordt behandeld op welke toezichthouder controleert het productpaspoort in nederland.

Waar het misgaat in de praktijk

Een importeur denkt dat de buitenlandse fabrikant verantwoordelijk blijft. Zodra staal van buiten de EU wordt geïmporteerd en de fabrikant zelf geen aanspreekpunt in de EU heeft, kan de rol van "verantwoordelijke partij" verschuiven naar de importeur zelf, ook als die daar niet expliciet mee instemt. Dit wordt verder uitgewerkt op mijn fabrikant zit buiten de Europese Unie — wie regelt het productpaspoort dan?.

Een handelaar verkoopt staal onder een eigen merknaam zonder zich te realiseren dat dit een andere rol met zich meebrengt. Het aanbrengen van een eigen merk op een product dat elders is geproduceerd, kan volgens de systematiek van de ESPR leiden tot fabrikantverplichtingen. Wie dit over het hoofd ziet, mist mogelijk niet alleen het paspoort maar ook de bijbehorende verantwoordelijkheden — zie ik verkoop staal onder mijn eigen merk — welke verplichtingen krijg ik?.

Een groothandel gaat ervan uit dat alleen de fabrikant iets moet doen, en zelf niets. Een distributeur of handelaar heeft eigen, beperktere verplichtingen, zoals controleren of een paspoort aanwezig is voordat het product wordt doorverkocht. Wie dat nalaat, kan zelf onderwerp van toezicht worden — zie welke verplichtingen heeft een distributeur of handelaar van staal?.

Verkoop via een online marktplaats wordt behandeld als "gewone" verkoop. Verkoop via een platform brengt eigen aandachtspunten met zich mee over wie welke informatie moet tonen op het moment van aanbieden, nog voordat er van een fysieke levering sprake is — zie wat betekent het productpaspoort als ik staal via een online marktplaats verkoop?.

Gegevens in het paspoort kloppen niet meer met de werkelijke partij staal. Dit kan gebeuren door een fout bij de aanlevering, door een wijziging in het productieproces die niet is doorgevoerd in het paspoort, of door onvoldoende afstemming tussen productie en administratie. Wie daarvoor aansprakelijk is, is een aparte vraag die los staat van de vraag of er een boete komt — zie wie is aansprakelijk als er foute gegevens in het productpaspoort staan.

Wat u kunt vastleggen

• Een overzicht per productlijn van wie binnen de keten als fabrikant, importeur, distributeur of merkhouder wordt aangemerkt, en op basis waarvan die rol is bepaald.
• De onderliggende bronbestanden die zijn gebruikt om het productpaspoort samen te stellen, inclusief de datum van aanlevering en wie de gegevens heeft aangeleverd.
• Correspondentie met de fabrikant of importeur over de juistheid van de aangeleverde gegevens, zeker wanneer de fabrikant buiten de EU is gevestigd.
• Een interne afspraak over wie binnen het bedrijf verantwoordelijk is voor het actueel houden van paspoortgegevens bij wijzigingen in het productieproces.
• Een besluit over het al dan niet uitbesteden van het samenstellen en beheren van paspoorten, en de afspraken die daarover met een externe partij zijn gemaakt — zie ook heb ik extra personeel nodig voor het productpaspoort of kan ik het uitbesteden.
• Voor bedrijven die ook onder CBAM rapporteren: een overzicht van waar de gegevensstromen voor CBAM en voor het productpaspoort overlappen, om dubbel werk en tegenstrijdige cijfers te voorkomen — zie hoe combineer ik mijn cbam rapportage met het productpaspoort.

Zodra de gedelegeerde handeling voor staal is gepubliceerd en Nederland een sanctieregime heeft vastgesteld, wordt dit artikel aangevuld met de concrete bedragen en termijnen. Tot die tijd is het vastleggen van rollen, bronnen en afspraken de meest concrete stap die een bedrijf zelf kan zetten.