Co oznacza CBAM dla importu stali?

CBAM dotyczy importu stali z krajów spoza UE

CBAM — mechanizm dostosowania karbon na granicy — oznacza, że osoba importująca stal i żelazo spoza UE ma obowiązki dotyczące emisji CO2 uwolnionej podczas produkcji tej stali. Chodzi o regulację europejską, która sprawiła, że cena węgla, którą producenci z UE płacą za pośrednictwem systemu handlu uprawnieniami do emisji (ETS), ma również zastosowanie do porównywalnych produktów przywożonych spoza UE. W przypadku stali i żelaza oznacza to konkretnie: najpierw zgłaszanie wbudowanych emisji produktu importowanego, a od fazy ostatecznej również rozliczenie finansowe za pośrednictwem certyfikatów CBAM. Regulacja nie dotyczy zatem produkcji w UE, ale konkretnie importu stali i żelaza spoza granicy celnej UE.

Dla kogo przepisy mają zastosowanie i dla jakiej stali nie

CBAM ma zastosowanie do osób importujących towary wymienione w załączniku I Rozporządzenia (UE) 2023/956 na terytorium celne UE — w przypadku stali i żelaza dotyczy to serii produktów, od surówki i półfabrykatów do niektórych wyrobów gotowych; pełną listę z kodami celnym zamieszczono w tym załączniku. Dotyczy to zatem przede wszystkim importerów, a nie tyle stron handlujących stalą w UE lub przetwarzających ją po jej imporcie. Wyjątkiem są towary pochodzące z krajów, które same uczestniczą w systemie EU ETS lub mają powiązany system handlu uprawnieniami do emisji, taki jak Islandia, Liechtenstein, Norwegia i Szwajcaria (artykuł 2 rozporządzenia). Poza schemat również wykraczają przesyłki nieznacznej wartości. Co CBAM nie robi: nie zastępuje formalności celnych, nic nie mówi o bezpieczeństwie produktu lub jakości materiału, a jest innym instrumentem niż cyfrowy paszport produktu — CBAM dotyczy śladu węglowego importu, a nie danych o pochodzeniu lub materiale na całą długość cyklu życia produktu.

Od 2026 r. następuje obowiązkowy zakup certyfikatów

Od 1 października 2023 r. obowiązuje okres przejściowy, w którym obowiązuje tylko raportowanie: osoba importująca towary podlegające załącznikowi I zgłasza co kwartał wbudowane emisje bez towarzyszącej opłaty finansowej. Ten okres przejściowy trwa do dnia 31 grudnia 2025 r. (włącznie). Od 1 stycznia 2026 r. system ostateczny wchodzi w życie: wtedy import danych towarów podlegających jest zastrzeżony dla zarejestrowanych "upoważnionych pośredników CBAM", a towarzyszy temu obowiązek corocznego złożenia deklaracji CBAM i zakupu oraz złożenia certyfikatów odpowiadających wbudowanym emisjom (artykuł 36 rozporządzenia). Do tej daty obowiązkowe jest zatem tylko raportowanie; strona finansowa rozpoczyna się wraz z przejściem do systemu ostatecznego.

Co to oznacza dla praktyki importu

Osoba importująca stal lub żelazo podlegające załącznikowi I powinny praktycznie najpierw sprawdzić, czy własne kody produktów rzeczywiście występują w tym załączniku — nie każdy produkt stalowy podlega przepisom, a klasyfikacja odbywa się za pośrednictwem kodów celnych, a nie poprzez ogólny opis. Następnie ważne jest wiedzieć, czy dane emisyjne zagranicznego producenta są już dostępne, ponieważ dane te stanowią podstawę raportowania, a później obowiązku certyfikatów; bez danych od producenta lub eksportera raportowanie jest trudne. W okresie od 2026 r. status upoważnionego pośrednika CBAM jest warunkiem dalszego importu przedmiotowych towarów, co wymaga złożenia wniosku u właściwego organu znacznie wcześniej, zanim wejdą w życie obowiązki ostateczne (artykuł 4 i następne rozporządzenia). Wreszcie przydatne jest śledzenie, czy kraj pochodzenia posiada własną cenę węgla, ponieważ już zapłacona cena węgla może być odliczona od obowiązku CBAM.

Podstawa: Rozporządzenie (UE) 2023/956

To wyjaśnienie wynika bezpośrednio z Rozporządzenia (UE) 2023/956 ustanawiającego mechanizm dostosowania się do granic wynikający z emisji dwutlenku węgla. Zakres — jakie towary, w tym żelazo i stal — określony jest w artykule 2 i załączniku I; wyjątek dla niektórych krajów trzecich również w artykule 2; obowiązek zarejestrowania się jako uprawniony zgłaszający CBAM określony jest w artykule 4 i artykułach następujących; a przejście z okresu sprawozdawczego do systemu ostatecznego ze świadectwami określone jest w artykule 36.

Kto już teraz importuje stal, która podlega załącznikowi I tego rozporządzenia, powinien zacząć od sprawdzenia własnych kodów celnych względem tego załącznika i zażądania od dostawcy danych dotyczących emisji, aby sprawozdawczość kwartalna w okresie przejściowym była prawidłowa i aby wniosek o status uprawnionego zgłaszającego CBAM mógł być złożony w odpowiednim czasie przed wdrożeniem systemu ostatecznego. Pełny i aktualny tekst rozporządzenia, wraz z załącznikiem I zawierającym kody produktów, znajduje się w źródle poniżej tego artykułu.

Na czym opiera się ta informacja

Rozporządzenie (UE) 2023/956 (mechanizm dostosowania się do granic wynikający z emisji dwutlenku węgla, CBAM)

Samo rozporządzenie znajduje się na EUR-Lex. Informujemy o każde stwierdzeniu; nie musisz nam ufać.

Co konkretnie musisz zrobić

Czego się od Ciebie oczekuje

CBAM (Rozporządzenie (UE) 2023/956) dotyczy szczególnie przedsiębiorstw, które importują stal spoza UE. Ci, którzy handlują lub przetwarzają wyłącznie na terenie UE, odczują to pośrednio — poprzez zapytania dostawcy lub odbiorcy — ale same obowiązki leżą po stronie importera.

Sprawdzenie, czy Państwa produkty podlegają CBAM

Żelazo surowe, stal i wiele ich półfabrykatów znajdują się na liście towarów rozporządzenia. Dla przedsiębiorstwa zatrudniającego od 10 do 100 pracowników importującego stal spoza UE oznacza to w praktyce: dla każdego kodu towaru sprawdzenie, czy znajduje się on na liście. To nie jest szacunek na czucie, lecz kwestia porównania własnej listy zakupów z załącznikiem rozporządzenia. Jeśli firma tego wewnętrznie nie zrobiła, faktycznie nie wie, czy obowiązek raportowania ma zastosowanie.

Zbieranie danych dotyczących importowanych tonnażu i emisji

Dla importu podlegającego CBAM rejestruje się, ile materiału zostało importowane i jakie emisje gazów cieplarnianych są z tym związane — bezpośrednio podczas produkcji i, w stosownych przypadkach, pośrednio poprzez zużycie energii. Dane te pochodzą zwykle od producenta spoza UE, a nie z własnych pomiarów. Dla przedsiębiorstwa handlowego oznacza to zmianę relacji z zagranicznym dostawcą: wymagane jest teraz podanie emisji na tonę, podczas gdy wcześniej ważne były tylko cena i certyfikat. Ta wartość często ustalana jest w inny sposób niż wartości CO2, które pojawiają się w europejskim paszporcie produktu, i jest to osobne zadanie — patrz dla tego porównania jak emisja CO2 na tonę stali jest wykazywana.

Raportowanie za pomocą przewidzianego do tego systemu

Rozporządzenie przewiduje obowiązek raportowania dla podmiotów zgłaszających CBAM, z okresem przejściowym, w którym przede wszystkim gromadzone i raportowane są dane, zanim pojawią się zobowiązania finansowe. Dla średniego przedsiębiorstwa oznacza to, że ktoś — wewnętrznie lub pracownik deklaranta celnego — faktycznie składa raport, a dane bazowe na każdą przesyłkę są możliwe do prześledzenia i uzasadnione. To nie jest działanie jednorazowe, lecz cykl powtarzający się, powiązany z importem.

Uzasadnianie danych emisji wobec własnego łańcucha dostaw

Kiedy importer przekazuje dane emisji od producenta zagranicznego, pyta się tym samym pośrednio, czy dane te są prawidłowe i na jakiej metodzie się opierają. To inne zagadnienie niż ustalenie wewnętrznie zgodnie z jaką metodą wartości dla paszportu są mierzone, ale oba tematy się dotykają: importer, który w przyszłości również będzie podlegać obowiązkom ESPR dotyczącym paszportu produktu stalowego, dobrze zrobi, porządkując te same dane źródłowe do obu celów zamiast dwukrotnie oddzielnie pytać.

Gdzie dzieje się źle w praktyce

Kod towaru nie jest sprawdzany na liście CBAM. Przedsiębiorstwo zakłada, że "zwykły zakup stali" wypada poza przepisy, podczas gdy kod je podlega. Dzieje się to szczególnie w przypadku półfabrykatów i produktów przetworzonych, gdzie klasyfikacja jest mniej oczywista niż w przypadku stali surowej.

Zagraniczny dostawca nie dostarcza (użytecznych) danych emisji. Szczególnie mniejsi producenci spoza UE nie mają tych danych standardowo przygotowanych lub dostarczają wartość bez uzasadnienia. Importer ma wtedy obowiązek raportowania, dla którego brakuje danych bazowych.

Dane emisji i dane paszportu są przechowywane osobno. Przedsiębiorstwa, które zarówno prowadzą raportowanie CBAM, jak i będą musiały opracować paszport produktu, często tworzą dwa oddzielne dossier zawierające częściowo te same pytania dotyczące pochodzenia. To kosztuje podwójną pracę i niesie podwójne ryzyko niespójności.

Nie dokonuje się rozróżnienia między produkcją ze złomu a produkcją ze złoża. Ponieważ intensywność emisji stali znacznie się różni w zależności od trasy produkcji, brak ustalenia tego rozróżnienia prowadzi do wartości emisji, która nie odpowiada rzeczywistemu pochodzeniu materiału. Dotyczy to również pytania jak udział złomu w topieniu jest rejestrowany, które jest istotne dla szacowania emisji.

Obowiązek sprawozdawczy przypisany jest jednej osobie bez zastępcy. W przedsiębiorstwach tej wielkości raportowanie CBAM jest często zadaniem jednego pracownika zajmującego się zakupami lub controllingu. W przypadku wypadnięcia lub zmian kadrowych powstaje luka w cyklu sprawozdawczym, podczas gdy obowiązek trwa nadal.

Co możesz dokumentować

Przegląd kodów towarowych które przedsiębiorstwo importuje, z adnotacją dla każdego kodu dotyczącą tego, czy figuruje on na liście towarów CBAM.
Ustandaryzowany format danych dotyczących emisji na producenta, aby każdy zagraniczn producent dostarczył te same dane w tej samej formie — zapobiega to temu, że każda przesyłka staje się osobnym zadaniem wymagającym wyjaśnienia.
Korespondencja z dostawcą dotycząca stosowanej drogi produkcji (rudy lub złomu), jako uzasadnienie dla wartości emisji.
Wewnętrzny odpowiedzialny pracownik ze współpracownikiem zastępczym do okresowego sprawozdawania, określony w opisie stanowiska lub instrukcji roboczej.
Powiązanie między dossier CBAM a dossier pasportu dla materiału objętego obydwiema regulacjami, aby dane źródłowe nie były żądane dwukrotnie oddzielnie. Weź pod uwagę również pytanie które dane znajdują się w paszporcie produktu stali, aby dane zbierane już dla CBAM nie musiały być później ponownie żądane od dostawcy.
Dziennik importowanych ton na kwartał, jako podstawa dla okresowego sprawozdawania i jako narzędzie kontrolne w przypadku rozbieżności.

Ta dokumentacja nie jest celem samym w sobie, lecz zapobiega temu, że obowiązek sprawozdawczy byłby wypełniany od nowa przy każdej przesyłce.

To nie jest porady prawna. Ta strona zawiera ogólne informacje na temat przepisów, których dotyczy ta platforma. Nie znamy Twojej sytuacji. W razie wątpliwości dotyczących Twojego przypadku skonsultuj się z prawnikiem lub właściwym organem nadzoru.

Napisane przy użyciu AI na podstawie źródeł powyżej, sprawdzone przez człowieka dnia 2026-08-22. Coś się nie zgadza? Daj nam znać — korekty mają pierwszeństwo.