Co się stanie, jeśli nie mam paszportu produktu dla mojej stali?
Bez paszportu produkt nie spełnia wymagań
Jeśli dla kategorii stali lub żelaza obowiązkowy jest cyfrowy paszport produktu i ten paszport brakuje, produkt nie spełnia wymagań ESPR (Rozporządzenie (UE) 2024/1781). Organy nadzoru rynku mogą wówczas korzystać z uprawnień, które posiadają na podstawie Rozporządzenia (UE) 2019/1020: mogą zwrócić się do uczestnika rynku o podjęcie środków naprawczych, ograniczyć lub zakazać udostępniania produktu na rynku, lub nakazać wycofanie produktu. Nie są to automatyczne skutki, które występują przy każdej kontroli — są to instrumenty, którymi dysponuje organ nadzoru, gdy produkt nie spełnia obowiązujących wymagań. Ważne jest uświadomienie sobie: skutki te powstają dopiero wtedy, gdy obowiązek dla danej grupy produktów faktycznie wejdzie w życie. Dla żelaza i stali nie ma to miejsca, ponieważ szczegółowa decyzja delegowana dotycząca tej grupy produktów nie została jeszcze opublikowana.
Dla kogo i w jakich sytuacjach to opisuje
Dotyczy to uczestników rynku — producentów, importerów i w niektórych przypadkach dystrybutorów — którzy półfabrykat żelaza i stali wprowadzają do obrotu na terenie UE w momencie, gdy decyzja delegowana specyficzna dla produktu na podstawie ESPR dla tej grupy produktów stała się obowiązkowa. Chodzi tu o sytuację po wejściu w życie tego obowiązku, nie o sytuację obecną. Dziś dla żelaza i stali nie istnieje jeszcze ustawowy obowiązek dotyczący cyfrowego paszportu produktu, dlatego wymienione wyżej uprawnienia organów nadzoru rynku nie mają zastosowania w tym szczególnym punkcie. Niniejszy artykuł nie dotyczy również innych obowiązków, które mogą już obowiązywać produkty stalowe, takie jak znakowanie CE lub inne zasady dotyczące produktów — te są niezależne od paszportu produktu i nie są tutaj omawiane.
Kiedy to wejdzie w życie: data nie jest jeszcze ustalona
Nie ma jeszcze ostatecznej daty wejścia w życie obowiązku paszportu dla żelaza i stali. To, co jest ustalone, to ogólny plan działania Komisji Europejskiej dla ESPR na okres 2025–2030: przewiduje się w nim pierwszą decyzję delegowaną w 2026 r., po której obowiązki zwykle wchodzą w życie osiemnaście miesięcy później. To, czy i kiedy to nastąpi konkretnie dla żelaza i stali, zależy od decyzji delegowanej, którą Komisja musi jeszcze przyjąć dla tej grupy produktów. Gdy ta decyzja zostanie opublikowana, będzie znana dokładna data. Do tego czasu obowiązuje: nie ma ustawowego obowiązku dotyczącego paszportu, a instrumenty egzekucji opisane wyżej nie mają na razie zastosowania w tym punkcie.
Co to praktycznie oznacza, krok po kroku
Dla handlowca stalą lub przetwórcy metalu, który chce się do tego przygotować, pierwszy krok jest prosty: sprawdzić, czy własny asortyment produktów mieści się w zakresie przyszłej decyzji delegowanej dotyczącej żelaza i stali. Drugim krokiem jest doprowadzenie do porządku danych, które producent lub importer normalnie już posiada — pochodzenie, skład, certyfikaty — ponieważ te dane stanowią podstawę paszportu, gdy tylko stanie się on obowiązkowy. Trzecim krokiem jest śledzenie publikacji decyzji delegowanej, ponieważ dopiero wówczas będzie jasne, które produkty, jakie dane i jaka data wejścia w życie obowiązują. Czwartym krokiem, dla tych, którzy chcą już teraz pracować z wyprzedzeniem, jest stworzenie procesu, w którym te dane są rejestrowane przy każdej dostawie, aby zestawienie paszportu nie stanowiło dodatkowego wysiłku, gdy obowiązek wejdzie w życie. Platforma ta ma na celu wspieranie tego ostatniego kroku: zestawienie paszportu z danych producenta lub importera, hosting przez dziesięć lat i dostarczenie nośnika danych QR, gdy obowiązek staje się skuteczny.
Podstawa prawna: rozporządzenie 2019/1020 i artykuł 40 ESPR
Uprawnienia organów nadzoru rynku do żądania działań naprawczych, ograniczenia wprowadzenia produktu na rynek lub wycofania produktu wynikają z Rozporządzenia (UE) 2019/1020 w sprawie nadzoru rynku i zgodności produktów. Rozporządzenie to ma zastosowanie na ogół do produktów, które nie spełniają obowiązujących dla nich wymogów, i zapewnia zatem również ramy do egzekwowania wymogów, gdy cyfrowa karta produktu zgodnie z ESPR staje się jednym z tych wymogów. Ponadto artykuł 40 ESPR (Rozporządzenia (UE) 2024/1781) zawiera przepisy mające na celu zapobieganie obchodzeniu przepisów i pogorszeniu wydajności w celu uniknięcia obowiązków. To pokazuje, że ustawodawca przy opracowywaniu ESPR już uwzględnił możliwość, że uczestnicy rynku będą próbować wymknąć się obowiązkom, i że zwrócono szczególną uwagę na ich zwalczanie.
Ci, którzy już teraz chcą się przygotować na przyszły obowiązek, powinni zacząć od uporządkowania danych produktu, które producent lub importer już standardowo gromadzi, i obserwować publikację delegowanego aktu dla stali i żelaza — dokładne wymogi i data wejścia w życie będą ostatecznie określone dopiero wtedy.
Na czym opiera się ta informacja
- Rozporządzenie (UE) 2019/1020 (nadzór rynku i zgodność produktów)
- Rozporządzenie (UE) 2024/1781 (ESPR), artykuł 40 (zapobieganie obchodzeniu przepisów i pogorszeniu się funkcjonowania)
Samo rozporządzenie znajduje się na EUR-Lex. Informujemy o każde stwierdzeniu; nie musisz nam ufać.
Co konkretnie musisz zrobić
Czego się od Ciebie oczekuje
Gdy obowiązek posiadania karty produktu dla stali faktycznie wejdzie w życie, zmieni się coś strukturalnie: stal bez karty nie będzie mogła być wprowadzana na rynek UE ani udostępniana. To, co to konkretnie oznacza, zależy od roli, jaką przedsiębiorstwo pełni w łańcuchu. Rozporządzenie (UE) 2019/1020 reguluje nadzór rynku nad produktami w ogóle, a ta logika — że uczestnicy rynku są odpowiedzialni za zgodność, a organy nadzoru mogą to sprawdzać — stanowi również ramy, w których karta produktu będzie wdrażana.
Zapewnienie, że karta istnieje przed wejściem produktu na rynek
Dla producentów i importerów oznacza to, że karta staje się częścią procesu zanim partia stali zostanie sprzedana lub dostarczona, a nie czymś, co jest uzupełniane później. Dla przedsiębiorstwa zatrudniającego od 10 do 100 pracowników oznacza to praktycznie, że ktoś — często osoba z działu jakości, zakupów lub logistyki — otrzymuje zadanie sprawdzenia, czy każda partia ma kartę przed wysyłką. Kto pełni w tym jaką rolę, nie jest dla wszystkich oczywiste; kto jest odpowiedzialny za paszport produktu stalowego? idzie w to głębiej, a dla przedsiębiorstw, które same importują stal, istotne jest również to, czy są one postrzegane jako importer czy producent, jak opisano w czy jestem importerem czy producentem selon la ESPR?.
Nie pozwolić kartie zniknąć lub się zdezaktualizować w łańcuchu
Artykuł 40 ESPR (Rozporządzenia (UE) 2024/1781) dotyczy zapobiegania omijaniu obowiązków i pogorszeniu osiągów — karta nie może być odłączona od produktu, zastąpiona nieaktualnymi informacjami ani w inny sposób pozbawiona swojej funkcji. Dla przedsiębiorstwa handlowego oznacza to, że karta, która była prawidłowa przy przybyciu, musi być również prawidłowa i powiązana z właściwym produktem przy sprzedaży. Przy przepakowaniu, przegrupowaniu partii lub odsprzedaży pod inną nazwą istnieje ryzyko, że powiązanie między produktem fizycznym a cyfrową kartą będzie utracone.
Utrzymywać nośnik danych QR fizycznie obecny i czytelny
Karta musi być dostępna za pośrednictwem nośnika danych na lub przy produkcie. Dla przedsiębiorstwa magazynującego, ciętego lub przepakowującego stal, oznacza to, że musi istnieć praktyczna procedura zapewniająca, że nośnik danych (np. etykieta lub kod QR) towarzyszy materiałowi, nawet jeśli zmienia on paletę lub jest sprzedawany w mniejszych jednostkach.
Odpowiadać na pytania organów nadzoru
Rozporządzenie (UE) 2019/1020 upoważnia organy nadzoru do kontroli dokumentacji i zgodności. Dla przedsiębiorstwa oznacza to, że musi istnieć punkt kontaktowy i dokumentacja pokazująca, która karta odpowiada której partii i kto ją dostarczył.
Gdzie dzieje się źle w praktyce
W praktyce pojawia się wiele powtarzających się sytuacji. Po pierwsze: partia stali jest kupowana od dostawcy spoza UE, który jeszcze nie dostarcza karty, a polski nabywca odkrywa zbyt późno, że odpowiedzialność może na niego paść — to się często zdarza, gdy nie ustalono wcześniej, kto pełni jaką rolę, por. mój producent znajduje się poza UE — kto wtedy reguluje kartę produktu?.
Po drugie: handlowiec tnie cewkę na mniejsze jednostki i sprzedaje je dalej, bez przenoszenia nośnika danych QR do każdej nowej jednostki. Informacja wprawdzie istnieje, ale nie jest już powiązana z produktem fizycznym, który trafia do odbiorcy końcowego.
Po trzecie: przedsiębiorstwo sprzedaje stal pod własną marką lub własnym kodem artykułu, nie zdając sobie sprawy, że ta zmiana marki niesie ze sobą własny zestaw obowiązków — jest to szczegółowo omówione w sprzedaję stal pod moją własną marką — jakie obowiązki mnie dotyczą?.
Po czwarte: sprzedaż za pośrednictwem internetowego rynku, gdzie nie jest jasne, kto w tej transakcji jest uważany za stronę odpowiedzialną za obecność karty — kwestia poruszona w co oznacza paszport produktu, gdy sprzedaję stal poprzez internetową platformę rynkową?.
Po piąte: dystrybutor zakłada, że tylko producent ma obowiązki, podczas gdy dystrybutorzy i handlowcy mogą mieć własne, dodatkowe obowiązki, gdy tylko odsprzedają stal — patrz jakie obowiązki ma dystrybutor lub handlowiec stali?.
Co możesz dokumentować
- Przegląd dla każdego dostawcy tego, kto dostarcza paszport i w jakim momencie procesu zakupowego to się dzieje.
- Procedura wewnętrzna na wypadek, gdyby partia stali trafiła bez paszportu: kto zostaje powiadomiony i czy partia jest tymczasowo oddzielana.
- Rejestr tego, która nośnik danych QR odpowiada której partii i któremu paszportowi, zwłaszcza w przypadku cięcia, przepakowania lub łączenia materiału.
- Ustalenia z własnymi klientami dotyczące sposobu przekazania paszportu przy sprzedaży, w tym przy sprzedaży w mniejszych jednostkach niż pierwotnie odebrana partia.
- Wyznaczony punkt kontaktowy w przedsiębiorstwie do odpowiadania na pytania organu nadzoru, z dokumentacją pokazującą, który paszport odpowiada której dostawie.
- W stosownych przypadkach notatkę o tym, jak paszport produktu ma się do innych już obowiązujących obowiązków raportowania, takich jak omówiono w jak połączyć moją raportowanie CBAM z paszportem produktu.
Który konkretnie organ nadzoru w Holandii będzie prowadzić kontrolę i jakie uprawnienia mu przysługują, nie jest jeszcze szczegółowo określone; gdy będzie więcej informacji na ten temat, zostanie to tutaj uzupełnione — zobacz również który organ nadzoru sprawdza paszport produktu w Holandii. To samo dotyczy kwestii grzywny, jaka może wynikać z braku paszportu: kwota ta nie jest jeszcze ustalona w akcie delegowanym i będzie omawiana w jaką grzywnę mogę otrzymać, jeśli nie posiadam paszportu produktu dla mojej stali gdy tylko będzie na ten temat jasność. Co często umyka uwadze, to pytanie, kto ponosi odpowiedzialność, jeśli paszport jest dostępny, ale zawarte w nim dane są niepoprawne — to inne zagadnienie niż brak paszportu i będzie omawiane w kto ponosi odpowiedzialność, jeśli w paszporcie produktu znajdują się nieprawidłowe dane.
To nie jest porady prawna. Ta strona zawiera ogólne informacje na temat przepisów, których dotyczy ta platforma. Nie znamy Twojej sytuacji. W razie wątpliwości dotyczących Twojego przypadku skonsultuj się z prawnikiem lub właściwym organem nadzoru.
Napisane przy użyciu AI na podstawie źródeł powyżej, sprawdzone przez człowieka dnia 2026-08-22. Coś się nie zgadza? Daj nam znać — korekty mają pierwszeństwo.